پنجشنبه 30 دی 1395  
آخرین اخبار:
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش | دموتکس 2017 آغاز به كار كرد
اخبار مرکز, اخبار فرش | استقبال از همایش «فرش واره»
اخبار مرکز, اخبار فرش | فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت
اخبار مرکز, اخبار فرش, بازرگانی | ورود موقت فرش دستباف ايرانى آسان می شود
اخبار مرکز, اخبار فرش | همراهی مجلس برای بهبود تولید و تجارت فرش
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش, امور استان ها | عاملان توسعه خوشه های فرش از دموتکس گفتند
اخبار فرش, بازرگانی, اخبار خبرگزاری | فرش ایرانی در آمریکا پس از شش سال تحریم
اخبار مرکز, اخبار فرش, فرهنگی و اجتماعی | آغاز تبلیغ برای فرش ایران در اروپا
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش | ایران در دموتکس 2016 درخشید
المپیاد ها, اخبار مرکز, اخبار فرش, امور استان ها | دهمین المپياد كشوري فرش به میزبانی خراسان رضوی برگزار مي شود
17

خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

پهنه تمدنی ایرانی که از افغانستان تا زاگرس و از خلیج‌فارس تا جنوب قفقاز با نام «ایران فرهنگی» شناخته می‌شود، یک میراث بشری است و به قوم و نژاد و فرهنگ واحدی در زمان و مکان مشخص، تعلق ندارد: این یادگار برجسته تاریخ انسانی، حاصل گر هم آمدن هزاران ساله اقوام، زبان‌ها، مردمان، فرهنگ‌ها و هنرها و مهارت‌های بی‌شماری است که در طول این زمان، بر یکدیگر انباشته شده و شاید بهتر باشد، با الهام گرفتن از موضوع سخن در این جلسه، بگوییم درهم‌تنیده شده‌اند. این فرهنگ ِ متکثر تمدنی را نه باید با «فرهنگ ملی» و تاریخی در قالب یک دولت – ملت اشتباه گرفت و نه به‌خصوص با توهمات ننگین نژادپرستانه‌ای که وسوسه‌های آن، هر بار بشریت به سقوط خود نزدیک می‌شود، بالا می‌گیرند. به باور اکثر قریب به‌اتفاق ایران شناسان، این پهنه را مردمانی تشکیل داده‌اند که نقطه مشترکشان در «شفاهی» و «غیر نوشتاری» بودنشان بوده است، نه اینکه قادر به نوشتن نبوده باشند و از این ابزار بی‌بهره باشند، بلکه به این دلیل که در سنت‌های انسانی «نوشتار» تنها یکی از ابزارهای مبادله اندیشه و انباشت حافظه و انتقال شناخت بوده است که حتی امروز نیز انحصاری در این زمینه ندارد و تصویر و رسانه‌های از جنس حس‌های دیگر، نظیر حس بساوایی، بویایی و چشایی و شنیداری، در بسیاری از موارد بر آن برتری دارند.

در ایران نیز، این تکثر فرهنگی و تمایل به حفظ و تداوم بخشیدن به هویت‌های فردی و محلی از یک‌سو، اما درهمان حال نیاز به داشتن «زبان»ی مشترک برای مبادله و با هم زیستن از سوی دیگر و به دست آوردن یک انسجام جمعی، سبب شد که گروهی از رسانه‌ها که باید آن‌ها را رسانه‌های غیرکلامی نامید موقعیتی خارق‌العاده برای رشد و شکوفایی بیابند. مهم‌ترین این نظام‌ها که محور اساسی‌شان «تکرار» است و با یکدیگر نیز درهم‌آمیخته‌اند و در نهایت یکی از بهترین نمودهای خود را در فرش ایرانی می‌یابند، عبارت‌اند از:

– نظام‌های ضرب‌آهنگی شنیداری از خلال صدا، موسیقی، شعر

– نظام‌های ضرب‌آهنگی دیداری- حرکتی از خلال رقص، ریتمیک‌های کُوبشی چه در هنرهای تجسمی چه در نظام‌های موسیقیایی

– نظام‌های گرافیک از خلال طراحی‌های خطی و فضایی و زمانی در معماری، باغ‌ها، شبکه‌های آب، حوض‌ها، نقش‌های برجسته، اشیاء تزئینی و جواهرات …

– و سرانجام آنچه اینجا موضوع بحث ما است: نظام‌های بافندگی: یعنی سازه‌های بافته‌شده در مسیرهای عمودی و افقی، با گره‌هایی که می‌توان آن‌ها را گره‌هایی معنایی به‌حساب آورد.

فرش ایرانی و اشکال دیگر بافته‌ها از گلیم، چیغ، گبه گرفته تا انواع بافته‌های پارچه‌ای و زربافت‌ها، ملیله‌دوزی‌ها و … پیشینه‌هایی چند هزارساله دارند و در آن‌ها نه‌فقط یک‌ ضرب‌آهنگ خاص تکرار در سوراخ کردن‌ها، دوختن‌ها، کوبش‌ها و دست‌کاری در رنگ‌ها و درهم آمیختن نخ‌ها دیده می‌شود، بلکه بنا بر فرهنگی که از آن سخن می‌گوییم، انعکاس و گویایی خاصی از اقلیم و کارکردهای فرهنگی برای انطباق یافتن با آن را نشان می‌دهند. این‌چنین است که می‌بینیم فرش کاشان و قم و مشهد و اصفهان و بختیاری و ترکمن و گلیم‌های عشایری و چیغ‌های زاگرس و دست‌بافت‌های کوچ‌نشینان و سوزن‌دوزی و سکه‌دوزی‌های بلوچستان، هر کدام معانی و روش‌ها و شیوه‌های مبادله فکری و تفسیرپذیری‌های خود را دارند.

نظام غیر نوشتاری، در اینجا، در پیچیدگی خاصی قرار دارد که تقریباً تمام نظام‌های پیش‌گفته را در خود جاری دارد: از موسیقی و گرافیک و رنگ و صدا و فضا گرفته تا معماری و اسطوره‌های شفاهی و باغ‌های ایرانی و روایت‌هایی که می‌توان بنا بر مورد و گاه به‌صورت همزمان آن‌ها را در خط افقی، عمومی، چرخشی خواند و تفسیر کرد. هم ازاین‌رو، شاید نزدیک‌ترین رسانه‌ای که بتوانیم با فرش ایرانی مقایسه کنیم، شعرِ ایران و به‌ویژه شعر حافظ در رده نخست و شعر مولوی در رده بعدی است. لایه‌های انباشته‌شده و گره‌خورده در هم در واژگان حافظ، که با ساختارهای زبانی و نحوی و معنایی درهم‌آمیخته می‌شوند و ضرب‌آهنگ‌های صوری و معنایی مولوی، که هزارتوهایی پیچیده و ژرف ایجاد می‌کند.

در اینجا میزان پیچیدگی معنایی (در حافظ) و میزان پیچیدگی حرکتی (فضایی) و موسیقیایی (شنیداری) در مولوی را می‌توان با در هم تنش گره‌ها و نخ‌های به هم‌آمیخته قالی مقایسه کرد که هراندازه پیچیدگی بیشتر شود، تفسیرپذیری را بیشتر می‌کند و هراندازه تفسیرپذیری بیشتر شود، ابهام بالا رفته و فرایندهای بیشتری از رمز گزاری و رمزگشایی ایجاد می‌شوند، که خود سبب تداوم یافتن شکل و معنا در فضا و زمان در بازه‌های فراوان‌تر، گسترده‌تر و ژرف‌تری می‌شوند. این‌چنین است که سادگی و یا پر بودگی ِ فرش پرنقش‌ونگار که خود بازتولیدی از باغ ایرانی است، از یک‌سو و گبه تک‌رنگ را که بازتولیدی از مرتع‌های کوهستانی است، در همان طیفی از معنا و شکل جای داد که برای نمونه می‌توانیم میان شمار بی‌نهایت رنگ و طرح‌ها در یک تابلوی سِرافین دو سانلیس یا هانری روسو و حتی جکسون پولاک از یک‌سو و تمرکز و وحدت رنگ و طرح در آبی ِ ایو کلاین، زرد و نارنجی‌های مارک روتکو یا سپید بر سپید ِ کازمیر مالویچ، ببینیم. آوردن مثال‌هایی دیگر در این زمینه، از تمام هنرها کاری مشکل نیست، اما نیازی برای این کار به نظر نمی‌رسد زیرا منطق حرکت ساختاری مبادله رسانه گفتگویی (دایالوجیکال) میان فرهنگ‌های ایرانی و حاملان آن‌ها یعنی نسل‌های پی‌درپی ایرانیانی که رابطه و پیوستگی خود را با فضا و به‌ویژه با زمین را از خلال فرش تنظیم می‌کنند و اصطلاح ادبی «فرش طبیعت» تنها یک نمونه از آن است، گویای همین اهمیتی است که انباشت لایه‌های تفسیرپذیری بر شکل‌های گوناگون برای فرهنگ‌های متکثر ایرانی داشته است.

فرهنگ ایرانی، بدین ترتیب، امکان می‌دهد که هویت‌های ایرانی هم بتوانند تا بی‌نهایت در قالب‌های شکلی و معنایی پیچیده شده تعریف شوند و هم در قالب‌هایی شکلی و محتوایی تا بی‌نهایت ساده‌شده تا به این وسیله بتوان همه هویت‌ها را تداوم بخشید ولی ابزار اصلی انسجام را نه یک هویت میانجی همچون یک‌زبان میانجی بلکه گسترده‌ای از نظام‌های هنری لایه‌لایه و تفسیرپذیر قرار داد. این‌چنین است که ایرانیان می‌توانند هم خود بمانند و هم به دیگری تبدیل شوند و هویت خود را از یزد به کرمان، از کرمان به اصفهان از اصفهان به سنندج ازآنجا به تبریز و قم و کاشان و مشهد و اردبیل و نایین و کوه‌های بختیاری و دشت‌های آذربایجان و کوهپایه‌های زاگرس و حاشیه‌های کویر و واحه‌های سبز و معجزه‌آسا و حاشیه دریاهای شمال و جنوب بگسترانند و فرش را در مناسکی چون قالی‌شویان مشهد اردهال به موقعیتی از تقدس برسانند که شاید تنها بتوان در کاتولیسیم و در مناسک مصیبت مسیح شاهدش بود.

فرش برای ایرانیان عاملی هویتی است زیرا هم هویت آنکه آن را بافته است را مشخص می‌کند، هم هویت آنکه مصرفش می‌کند و هم سرنوشتی که احتمالاً ده‌ها و بلکه صدها سال داشته و حافظه خانواده‌هایی پی‌درپی و نسل‌اندرنسل را در خود انباشته و هم سرنوشت آتی این خانواده‌ها را؛ اما افزون بر این فرش برای ایرانیان، زبانی برای گفتگو میان فرهنگ‌های است که خود را در سبک‌ها، طرح‌ها و رنگ‌های گوناگون به نمایش می‌گذارند، بدین ترتیب است که می‌توان این فرهنگ‌ها را با یکدیگر مقایسه کرد، آن‌ها را با یکدیگر مبادله کرد و از این راه فرهنگ خود را به فرهنگی دیگری و فرهنگ دیگری را به فرهنگ خودی تبدیل نمود؛ و سرانجام فرش برای ایرانیان، می‌تواند همچون پرده‌ای شفاف و شگفت‌انگیز باشد که به مثال فیلم «رویاها» ی کوروساوا (۱۹۹۰) در نقاشی وان گوگ، درونش فرو روند و آن را همچون شعر حافظ، به هرگونه تفسیر کنند و سرمستانه گویی با موسیقی مولوی با آن در کوچه‌باغ‌هایش به رقص درآیند. نمادشناسی فرش، این معجزه را ممکن می‌کند که خود را به سبکی پرندگانی یافت که بر شاخه‌های درختی نشسته‌اند و بر یکدیگر می‌نگرند، و سپس بال می‌کشند و جایشان را بر درختان این باغ به دیگری می‌سپارند و در تکرار رنگ‌ها، خط‌ها، منحنی‌ها، دایره‌ها، ضرب‌آهنگ‌ها، مستی صوفیانه‌ای را تجربه کرد.

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (60)
کد خبر: 2071
  • خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

اخبار پربازدید
روسای ادارات فرش کشور گردهم آمدند روسای ادارات فرش کشور گردهم آمدند

گردهمایی و کارگاه آموزشی روسای ادارات فرش سازمان های صنعت، معدن و تجارت استان ها...

درباره بیمه تکمیلی قالیبافان درباره بیمه تکمیلی قالیبافان

با هماهنگی انجام شده از سوی یکی از تشکل های فرش کشور، قالیبافان می‌توانند از خدم...

نیاز سنجی پژوهشی برای فرش دستباف نیاز سنجی پژوهشی برای فرش دستباف

مرکز ملی فرش ایران در راستای بهبود وضعیت هنر- صنعت فرش دستباف ایران برای طرح های...

رییس مرکز ملی فرش ایران مدیر ارشد ارتباط گستر شد رییس مرکز ملی فرش ایران مدیر ارشد ارتباط گستر شد

در دوازدهمین سمپوزیوم بین المللی روابط عمومی از رییس مرکز ملی فرش ایران به عنوان...

همراهی مجلس برای بهبود تولید و تجارت فرش همراهی مجلس برای بهبود تولید و تجارت فرش

نشستی در محل هیئت رییسه مجلس شورای اسلامی برای بررسی مشکلات هنر- صنعت فرش دستباف...

فرش های صادراتی ایران به آمریکا نازل اند فرش های صادراتی ایران به آمریکا نازل اند

رییس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران به تشریح برخی مشکلات صادرات فرش دس...

فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت

نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت را در طول برنامه ششم توسعه...

مستند «سوزنگرد» به جشنواره سینما حقیقت می رود مستند «سوزنگرد» به جشنواره سینما حقیقت می رود

مستند «سوزنگرد» با همکاری مرکز ملی فرش ایران از سوی مرکز گسترش سینمای مستند و تج...

هیات مدیره جدید اتحادیه فروشندگان فرش دستباف تهران انتخاب شدند هیات مدیره جدید اتحادیه فروشندگان فرش دستباف تهران انتخاب شدند

اعضای اتحادیه فروشندگان فرش دستباف تهران هیات مدیره جدید خود را انتخاب کردند.

پوستر نمایشگاه بیست و ششم فرش رخ نمود پوستر نمایشگاه بیست و ششم فرش رخ نمود

پوستر بیست و ششمین نمایشگاه فرش دستباف ایران طراحی و ارایه شد.

صفحه 1 از 6ابتدا   قبلی   [1]  2  3  4  5  6  بعدی   انتها   
برپایی نمایشگاه نوروزی فرش دستباف در هریس برپایی نمایشگاه نوروزی فرش دستباف در هریس

فرماندار هریس از برپایی و ایجاد نمایشگاه نوروزی فرش دستباف در این شهرستان خبر دا...

نمایشگاه دموتکس در اندیشه تغییرات نمایشگاه دموتکس در اندیشه تغییرات

نمایشگاه دموتکس ٢٠١8 با دگرگونی هایی در چیدمان سالن ها برگزار خواهد شد.

دستبافته های ایرانی در میان برترین های دموتکس دستبافته های ایرانی در میان برترین های دموتکس

امسال هم دستبافته هایی از ایران در آیین معرفی برترین های دموتکس مورد تقدیر قرار ...

پرواز فرش ایرانی به ینگه دنیا پرواز فرش ایرانی به ینگه دنیا

یادداشت منتشره رییس مرکز ملی فرش ایران در پایگاه اطلاع رسانی دولت(پاد)

دموتکس 2017 آغاز به كار كرد دموتکس 2017 آغاز به كار كرد

نمایشگاه دموتکس ٢٠١٧ در هانوفر آلمان با حضور تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستب...

اولین همایش ملی ابریشم ایران برگزار می شود اولین همایش ملی ابریشم ایران برگزار می شود

اولین همایش ملی ابریشم ایران مهرماه 96 در دانشگاه گیلان برگزار می شود.

همفکری برای احیای فرش جوشقان همفکری برای احیای فرش جوشقان

شهردار و رییس شورای شهر جوشقان قالی مهمان مرکز ملی فرش ایران شدند.

نشستی برای بررسی چگونگی همکاری با فنی و حرفه ای نشستی برای بررسی چگونگی همکاری با فنی و حرفه ای

نشست توسعه همکاریها و مرتفع شدن موانع اجرایی تفاهم نامه مشترک مرکز ملی فرش ایران...

لوح ثبت جهانى تابلوفرش سردرود رونمايى شد لوح ثبت جهانى تابلوفرش سردرود رونمايى شد

آيين رونمايى لوح ثبت جهانى تابلوفرش دستباف سردرود برگزار شد.

هزار اوسنه‌ی فرش دست‌باف ایران هزار اوسنه‌ی فرش دست‌باف ایران

متن کامل سخنرانی حمید کارگر- رییس مرکز ملی فرش ایران در همایش "فرش واره"

خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

متن کامل سخنرانی ناصر فکوهی- استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان‌...

استقبال از همایش «فرش واره» استقبال از همایش «فرش واره»

همایش همداستانی اهالی هنر و فرش با عنوان «فرش واره» به همت مرکز ملی فرش ایران بر...

فرش واره برگزار مى شود فرش واره برگزار مى شود

همایش همداستانی اهالی هنر و فرش با نام "فرش واره" برگزار می شود.

فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت

نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت را در طول برنامه ششم توسعه...

ورود موقت فرش دستباف ايرانى آسان می شود ورود موقت فرش دستباف ايرانى آسان می شود

با مصوبه كميسيون تخصصى كميسيون اقتصاد دولت، ورود موقت فرشهاى دستباف ايرانى براى ...

اولین نمایشگاه فرش دستباف گلستان برگزار می شود اولین نمایشگاه فرش دستباف گلستان برگزار می شود

اولین نمایشگاه فرش دستباف و صنایع وابسته استان گلستان بهمن ماه امسال در محل دایم...


  ش. صادقی.موسسه گفتمان جهان گردشگری: Oxبا سلام و احترام.دوره سه روزه اشنایی با فرش دستباف بلحاظ کاربردی بودن مطالب برای آشنایی راهنمایان ...


  فریبا عباسی: با عرض سلام خدمت شما وهمه دست اندر کاران خدمت به عرصه فرش دستباف خدا قوت .از شنیدن این خبر بسیار خو...


  فاطمه رجبي: با سلام و احترام ضمن تشكر از تلاش هاي شما در مركز ملي فرش ايران، خواهشمند است اطلاع رساني هاي اين بر...


  بصام: سلام. مناسب است که فرم نیازسنجی پژوهشی را به صورت فایل ورد قرار دهید که قابل تکمیل کردن باشد.


  Mahdi Omidi Jafari: سلامالبته برگزاری نمایشگاه ها جای خوشحالی دارد.ولی همزمان بودن آنها در استانهای مختلف جای تعجب دارد،...


  sdsd: ssdsd


  معصومه: بسلام پدر من 50 سال هم که قالی بافت هست و تا الان و پدر از قالی بافی فقط کارتش رو داره و بیمه اش رو...


  عذرا: بااهدای سلام وخداقوت درفهرست پذیرفته شدگ...


  نسرین: سلام نمایشگاه خیلی خوبی
ایا تو رفسنجان اموزشگاهی که تابلو فرش یاد بدهند هست


  ali: امید دارم با اصلاح سیاستهای کلان کشور و همت بالای بازرگانان ایران، فرش ایرانی جایگاه از دست رفته خود...


  ali: Yبا سلام .ارسال مقالات برای افراد آزاد نیز هست یا خیرو یا صرفا دانش آموختگان فرش می باشد .


  كاظمي: با سلام موضوع تبليغات در بازارهاي جهاني از دو منظر 1- تهيه وتنظيم برنامه هاي فني و تخصصي براي ساخت د...


  سلیمان کریمی ماچیانی : AATبا سلام و احترام با عنایت به ضرورت کسب اطلاع ارسال کنندگان شناسنامه های طرح های تحقیقاتی ضروری اس...


  اولیایی: سلام علیکم
آیا مدت تحویل شناسنامه طرح تمدید میشه؟


  سوماک: سلامچرا مرکز ملی فرش پیشرفتی در برگزاری این جشنواره ندارداز ابزارهای تشویقی قوی در این جشنواره استفا...

گزارش های تصویری
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: نمایشگاه بین المللی دموتکس 2017 هانوفر آلمان
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: آیین رونمایی لوح ثبت جهانی تابلو فرش دستباف سردرود
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: همایش