یکشنبه 08 اسفند 1395  
آخرین اخبار:
همایش ها, اخبار مرکز, اخبار فرش | آیین پایانی یازدهمین المپیاد فرش دستباف برگزار شد
اخبار مرکز, اخبار فرش, پژوهش و نوآوری, فرهنگی و اجتماعی | بررسی چگونگی تامین ابریشم مصرفی در فرش دستباف
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش | آغوش گشایی نمایشگاه میلان روی فرش ایرانی
اخبار مرکز, اخبار فرش | همراهی مجلس برای بهبود تولید و تجارت فرش
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش, امور استان ها | عاملان توسعه خوشه های فرش از دموتکس گفتند
اخبار فرش, بازرگانی, اخبار خبرگزاری | فرش ایرانی در آمریکا پس از شش سال تحریم
اخبار مرکز, اخبار فرش, فرهنگی و اجتماعی | آغاز تبلیغ برای فرش ایران در اروپا
نمایشگاه ها, اخبار مرکز, اخبار فرش | ایران در دموتکس 2016 درخشید
المپیاد ها, اخبار مرکز, اخبار فرش, امور استان ها | دهمین المپياد كشوري فرش به میزبانی خراسان رضوی برگزار مي شود
اخبار مرکز, اخبار فرش, فرهنگی و اجتماعی | همکاری ایران و چین بر بستر جاده ابریشم و فرش
17

خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

پهنه تمدنی ایرانی که از افغانستان تا زاگرس و از خلیج‌فارس تا جنوب قفقاز با نام «ایران فرهنگی» شناخته می‌شود، یک میراث بشری است و به قوم و نژاد و فرهنگ واحدی در زمان و مکان مشخص، تعلق ندارد: این یادگار برجسته تاریخ انسانی، حاصل گر هم آمدن هزاران ساله اقوام، زبان‌ها، مردمان، فرهنگ‌ها و هنرها و مهارت‌های بی‌شماری است که در طول این زمان، بر یکدیگر انباشته شده و شاید بهتر باشد، با الهام گرفتن از موضوع سخن در این جلسه، بگوییم درهم‌تنیده شده‌اند. این فرهنگ ِ متکثر تمدنی را نه باید با «فرهنگ ملی» و تاریخی در قالب یک دولت – ملت اشتباه گرفت و نه به‌خصوص با توهمات ننگین نژادپرستانه‌ای که وسوسه‌های آن، هر بار بشریت به سقوط خود نزدیک می‌شود، بالا می‌گیرند. به باور اکثر قریب به‌اتفاق ایران شناسان، این پهنه را مردمانی تشکیل داده‌اند که نقطه مشترکشان در «شفاهی» و «غیر نوشتاری» بودنشان بوده است، نه اینکه قادر به نوشتن نبوده باشند و از این ابزار بی‌بهره باشند، بلکه به این دلیل که در سنت‌های انسانی «نوشتار» تنها یکی از ابزارهای مبادله اندیشه و انباشت حافظه و انتقال شناخت بوده است که حتی امروز نیز انحصاری در این زمینه ندارد و تصویر و رسانه‌های از جنس حس‌های دیگر، نظیر حس بساوایی، بویایی و چشایی و شنیداری، در بسیاری از موارد بر آن برتری دارند.

در ایران نیز، این تکثر فرهنگی و تمایل به حفظ و تداوم بخشیدن به هویت‌های فردی و محلی از یک‌سو، اما درهمان حال نیاز به داشتن «زبان»ی مشترک برای مبادله و با هم زیستن از سوی دیگر و به دست آوردن یک انسجام جمعی، سبب شد که گروهی از رسانه‌ها که باید آن‌ها را رسانه‌های غیرکلامی نامید موقعیتی خارق‌العاده برای رشد و شکوفایی بیابند. مهم‌ترین این نظام‌ها که محور اساسی‌شان «تکرار» است و با یکدیگر نیز درهم‌آمیخته‌اند و در نهایت یکی از بهترین نمودهای خود را در فرش ایرانی می‌یابند، عبارت‌اند از:

– نظام‌های ضرب‌آهنگی شنیداری از خلال صدا، موسیقی، شعر

– نظام‌های ضرب‌آهنگی دیداری- حرکتی از خلال رقص، ریتمیک‌های کُوبشی چه در هنرهای تجسمی چه در نظام‌های موسیقیایی

– نظام‌های گرافیک از خلال طراحی‌های خطی و فضایی و زمانی در معماری، باغ‌ها، شبکه‌های آب، حوض‌ها، نقش‌های برجسته، اشیاء تزئینی و جواهرات …

– و سرانجام آنچه اینجا موضوع بحث ما است: نظام‌های بافندگی: یعنی سازه‌های بافته‌شده در مسیرهای عمودی و افقی، با گره‌هایی که می‌توان آن‌ها را گره‌هایی معنایی به‌حساب آورد.

فرش ایرانی و اشکال دیگر بافته‌ها از گلیم، چیغ، گبه گرفته تا انواع بافته‌های پارچه‌ای و زربافت‌ها، ملیله‌دوزی‌ها و … پیشینه‌هایی چند هزارساله دارند و در آن‌ها نه‌فقط یک‌ ضرب‌آهنگ خاص تکرار در سوراخ کردن‌ها، دوختن‌ها، کوبش‌ها و دست‌کاری در رنگ‌ها و درهم آمیختن نخ‌ها دیده می‌شود، بلکه بنا بر فرهنگی که از آن سخن می‌گوییم، انعکاس و گویایی خاصی از اقلیم و کارکردهای فرهنگی برای انطباق یافتن با آن را نشان می‌دهند. این‌چنین است که می‌بینیم فرش کاشان و قم و مشهد و اصفهان و بختیاری و ترکمن و گلیم‌های عشایری و چیغ‌های زاگرس و دست‌بافت‌های کوچ‌نشینان و سوزن‌دوزی و سکه‌دوزی‌های بلوچستان، هر کدام معانی و روش‌ها و شیوه‌های مبادله فکری و تفسیرپذیری‌های خود را دارند.

نظام غیر نوشتاری، در اینجا، در پیچیدگی خاصی قرار دارد که تقریباً تمام نظام‌های پیش‌گفته را در خود جاری دارد: از موسیقی و گرافیک و رنگ و صدا و فضا گرفته تا معماری و اسطوره‌های شفاهی و باغ‌های ایرانی و روایت‌هایی که می‌توان بنا بر مورد و گاه به‌صورت همزمان آن‌ها را در خط افقی، عمومی، چرخشی خواند و تفسیر کرد. هم ازاین‌رو، شاید نزدیک‌ترین رسانه‌ای که بتوانیم با فرش ایرانی مقایسه کنیم، شعرِ ایران و به‌ویژه شعر حافظ در رده نخست و شعر مولوی در رده بعدی است. لایه‌های انباشته‌شده و گره‌خورده در هم در واژگان حافظ، که با ساختارهای زبانی و نحوی و معنایی درهم‌آمیخته می‌شوند و ضرب‌آهنگ‌های صوری و معنایی مولوی، که هزارتوهایی پیچیده و ژرف ایجاد می‌کند.

در اینجا میزان پیچیدگی معنایی (در حافظ) و میزان پیچیدگی حرکتی (فضایی) و موسیقیایی (شنیداری) در مولوی را می‌توان با در هم تنش گره‌ها و نخ‌های به هم‌آمیخته قالی مقایسه کرد که هراندازه پیچیدگی بیشتر شود، تفسیرپذیری را بیشتر می‌کند و هراندازه تفسیرپذیری بیشتر شود، ابهام بالا رفته و فرایندهای بیشتری از رمز گزاری و رمزگشایی ایجاد می‌شوند، که خود سبب تداوم یافتن شکل و معنا در فضا و زمان در بازه‌های فراوان‌تر، گسترده‌تر و ژرف‌تری می‌شوند. این‌چنین است که سادگی و یا پر بودگی ِ فرش پرنقش‌ونگار که خود بازتولیدی از باغ ایرانی است، از یک‌سو و گبه تک‌رنگ را که بازتولیدی از مرتع‌های کوهستانی است، در همان طیفی از معنا و شکل جای داد که برای نمونه می‌توانیم میان شمار بی‌نهایت رنگ و طرح‌ها در یک تابلوی سِرافین دو سانلیس یا هانری روسو و حتی جکسون پولاک از یک‌سو و تمرکز و وحدت رنگ و طرح در آبی ِ ایو کلاین، زرد و نارنجی‌های مارک روتکو یا سپید بر سپید ِ کازمیر مالویچ، ببینیم. آوردن مثال‌هایی دیگر در این زمینه، از تمام هنرها کاری مشکل نیست، اما نیازی برای این کار به نظر نمی‌رسد زیرا منطق حرکت ساختاری مبادله رسانه گفتگویی (دایالوجیکال) میان فرهنگ‌های ایرانی و حاملان آن‌ها یعنی نسل‌های پی‌درپی ایرانیانی که رابطه و پیوستگی خود را با فضا و به‌ویژه با زمین را از خلال فرش تنظیم می‌کنند و اصطلاح ادبی «فرش طبیعت» تنها یک نمونه از آن است، گویای همین اهمیتی است که انباشت لایه‌های تفسیرپذیری بر شکل‌های گوناگون برای فرهنگ‌های متکثر ایرانی داشته است.

فرهنگ ایرانی، بدین ترتیب، امکان می‌دهد که هویت‌های ایرانی هم بتوانند تا بی‌نهایت در قالب‌های شکلی و معنایی پیچیده شده تعریف شوند و هم در قالب‌هایی شکلی و محتوایی تا بی‌نهایت ساده‌شده تا به این وسیله بتوان همه هویت‌ها را تداوم بخشید ولی ابزار اصلی انسجام را نه یک هویت میانجی همچون یک‌زبان میانجی بلکه گسترده‌ای از نظام‌های هنری لایه‌لایه و تفسیرپذیر قرار داد. این‌چنین است که ایرانیان می‌توانند هم خود بمانند و هم به دیگری تبدیل شوند و هویت خود را از یزد به کرمان، از کرمان به اصفهان از اصفهان به سنندج ازآنجا به تبریز و قم و کاشان و مشهد و اردبیل و نایین و کوه‌های بختیاری و دشت‌های آذربایجان و کوهپایه‌های زاگرس و حاشیه‌های کویر و واحه‌های سبز و معجزه‌آسا و حاشیه دریاهای شمال و جنوب بگسترانند و فرش را در مناسکی چون قالی‌شویان مشهد اردهال به موقعیتی از تقدس برسانند که شاید تنها بتوان در کاتولیسیم و در مناسک مصیبت مسیح شاهدش بود.

فرش برای ایرانیان عاملی هویتی است زیرا هم هویت آنکه آن را بافته است را مشخص می‌کند، هم هویت آنکه مصرفش می‌کند و هم سرنوشتی که احتمالاً ده‌ها و بلکه صدها سال داشته و حافظه خانواده‌هایی پی‌درپی و نسل‌اندرنسل را در خود انباشته و هم سرنوشت آتی این خانواده‌ها را؛ اما افزون بر این فرش برای ایرانیان، زبانی برای گفتگو میان فرهنگ‌های است که خود را در سبک‌ها، طرح‌ها و رنگ‌های گوناگون به نمایش می‌گذارند، بدین ترتیب است که می‌توان این فرهنگ‌ها را با یکدیگر مقایسه کرد، آن‌ها را با یکدیگر مبادله کرد و از این راه فرهنگ خود را به فرهنگی دیگری و فرهنگ دیگری را به فرهنگ خودی تبدیل نمود؛ و سرانجام فرش برای ایرانیان، می‌تواند همچون پرده‌ای شفاف و شگفت‌انگیز باشد که به مثال فیلم «رویاها» ی کوروساوا (۱۹۹۰) در نقاشی وان گوگ، درونش فرو روند و آن را همچون شعر حافظ، به هرگونه تفسیر کنند و سرمستانه گویی با موسیقی مولوی با آن در کوچه‌باغ‌هایش به رقص درآیند. نمادشناسی فرش، این معجزه را ممکن می‌کند که خود را به سبکی پرندگانی یافت که بر شاخه‌های درختی نشسته‌اند و بر یکدیگر می‌نگرند، و سپس بال می‌کشند و جایشان را بر درختان این باغ به دیگری می‌سپارند و در تکرار رنگ‌ها، خط‌ها، منحنی‌ها، دایره‌ها، ضرب‌آهنگ‌ها، مستی صوفیانه‌ای را تجربه کرد.

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (109)
کد خبر: 2071
  • خوانش فرش به‌مثابه بیان رسانه‌ای تکثر هویت ایرانی

نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

اخبار پربازدید
نیاز سنجی پژوهشی برای فرش دستباف نیاز سنجی پژوهشی برای فرش دستباف

مرکز ملی فرش ایران در راستای بهبود وضعیت هنر- صنعت فرش دستباف ایران برای طرح های...

فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت فرش دستباف به برنامه ششم راه یافت

نمایندگان مجلس شورای اسلامی، وزارت صنعت، معدن و تجارت را در طول برنامه ششم توسعه...

دموتکس 2017 آغاز به كار كرد دموتکس 2017 آغاز به كار كرد

نمایشگاه دموتکس ٢٠١٧ در هانوفر آلمان با حضور تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستب...

رشد صادرات فرش موجب خوشبينى نشود رشد صادرات فرش موجب خوشبينى نشود

رئیس مرکز ملی فرش ایران گفت: از ابتدای سال جاری تا پایان مهرماه، 2 هزار و 900 تن...

پوستر نمایشگاه بیست و ششم فرش رخ نمود پوستر نمایشگاه بیست و ششم فرش رخ نمود

پوستر بیست و ششمین نمایشگاه فرش دستباف ایران طراحی و ارایه شد.

شیراز میزبان یازدهمین دروره المپیاد فرش دستباف ایران شیراز میزبان یازدهمین دروره المپیاد فرش دستباف ایران

یازدهمین دروره المپیاد فرش دستباف کشور از سوم تا پنجم اسفند ماه در شیراز برگزار ...

شاهد تنگ نظری در اجرای قانون بیمه قالیبافان هستیم شاهد تنگ نظری در اجرای قانون بیمه قالیبافان هستیم

رییس مرکز ملی فرش ایران گفت: بیمه قالیبافان خواسته به حق، واقعی و حداقلی قالیباف...

ارایه طرح مطالعاتی شناخت ساختار فرشبافی در سه استان ارایه طرح مطالعاتی شناخت ساختار فرشبافی در سه استان

جلسه دفاع از طرح مطالعاتی «شناخت مواد اولیه، بافت، دار و ابزار، چله کشی و چله دو...

اعلام چارچوب پرسش های یازدهمین المپیاد فرش اعلام چارچوب پرسش های یازدهمین المپیاد فرش

چارچوب طراحی پرسش های آزمون های نظری و عملی یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف اعل...

فرش واره برگزار مى شود فرش واره برگزار مى شود

همایش همداستانی اهالی هنر و فرش با نام "فرش واره" برگزار می شود.

صفحه 1 از 6ابتدا   قبلی   [1]  2  3  4  5  6  بعدی   انتها   
برگزیدگان یازدهمین المپیاد فرش تقدير شدند برگزیدگان یازدهمین المپیاد فرش تقدير شدند

آیین پايانى یازدهمین دوره از المپیاد ملی فرش دستباف ایران با معرفی برترین ها به ...

آیین پایانی یازدهمین المپیاد فرش دستباف برگزار شد آیین پایانی یازدهمین المپیاد فرش دستباف برگزار شد

پس از دو روز رقابت دانش آموزان و دانشجویان دفتر یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف...

بررسی چگونگی تامین ابریشم مصرفی در فرش دستباف بررسی چگونگی تامین ابریشم مصرفی در فرش دستباف

سومین نشست علمی- تخصصی با موضوع «طرح واردات تخم نوغان و چشم انداز آن در تامین اب...

آغاز رقابت در یازدهمین المپیاد فرش ایران آغاز رقابت در یازدهمین المپیاد فرش ایران

رقابت علمی و عملی در یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف ایران از امروز به مدت دو ر...

آغوش گشایی نمایشگاه میلان روی فرش ایرانی آغوش گشایی نمایشگاه میلان روی فرش ایرانی

رییس نمایشگاه بین المللی صنایع دستی میلان (ایتالیا) با حضور در مرکز ملی فرش ایرا...

نشستی برای بررسی «طرح واردات تخم نوغان» نشستی برای بررسی «طرح واردات تخم نوغان»

در ادامه سلسله نشست های علمی- تخصصی فرش دستباف، سومین نشست با عنوان «طرح واردات ...

نخستین نمایشگاه فرش دستباف استان گلستان آغاز به کار کرد نخستین نمایشگاه فرش دستباف استان گلستان آغاز به کار کرد

آیین گشایش نخستین نمایشگاه فرش دستباف استان گلستان با حضور رییس مرکز ملی فرش ایر...

بررسى هنر فرش دستباف از نگاه جامعه شناسى بررسى هنر فرش دستباف از نگاه جامعه شناسى

نشست علمی- تخصصی "جامعه شناسی و هنر فرش دستباف" با هماهنگی مرکز ملی فرش ایران به...

نشست «جامعه شناسی و فرش دستباف» برگزار می شود نشست «جامعه شناسی و فرش دستباف» برگزار می شود

در ادامه سلسله نشست های علمی- تخصصی فرش دستباف، دومین نشست با عنوان «جامعه شناسی...

کمیته فرش استان مرکزی تشکیل شد کمیته فرش استان مرکزی تشکیل شد

نشست کمیته فرش استان مرکزی با حضور رییس مرکز ملی فرش ایران در محل سازمان صنعت، م...

بازدید نعمت زاده از نمایشگاه فرش استان مرکزی بازدید نعمت زاده از نمایشگاه فرش استان مرکزی

وزیر صنعت، معدن و تجارت با همراهی رییس مرکز ملی فرش ایران از نهمين نمایشگاه فرش ...

برگزاری دوره آموزش مربیان قالیبافی برگزاری دوره آموزش مربیان قالیبافی

دوره آموزش مربیان قالیبافی به همت مرکز ملی فرش به صورت ملی در استان البرز برگزار...

نمایشگاه دائمی فرش دستباف در زنجان افتتاح شد نمایشگاه دائمی فرش دستباف در زنجان افتتاح شد

موزه و نمایشگاه دائمی فرش دستباف استان زنجان با حضور معاون وزیر صنعت، معدن و تجا...

چالش تابلوفرش در اشتغالزایی چالش تابلوفرش در اشتغالزایی

نشست علمی– تخصصی «تابلو فرش از منظر اشتغالزایی» با هماهنگی مرکز ملی فرش ایران و ...

فراخوان سومین نمایشگاه نقش آفرینی زنان در توسعه پایدار فراخوان سومین نمایشگاه نقش آفرینی زنان در توسعه پایدار

فراخوان مشارکت در سومین نمایشگاه نقش آفرینی زنان در توسعه پایدار با رویکرد مصرف ...

برگزاری دوره آشنایی با بازاریابی فرش دستباف برگزاری دوره آشنایی با بازاریابی فرش دستباف

دوره آشنایی با بازاریابی فرش دستباف به همت مرکز ملی فرش ایران و مرکز آموزش بازرگ...


  ش. صادقی.موسسه گفتمان جهان گردشگری: Oxبا سلام و احترام.دوره سه روزه اشنایی با فرش دستباف بلحاظ کاربردی بودن مطالب برای آشنایی راهنمایان ...


  فریبا عباسی: با عرض سلام خدمت شما وهمه دست اندر کاران خدمت به عرصه فرش دستباف خدا قوت .از شنیدن این خبر بسیار خو...


  فاطمه رجبي: با سلام و احترام ضمن تشكر از تلاش هاي شما در مركز ملي فرش ايران، خواهشمند است اطلاع رساني هاي اين بر...


  بصام: سلام. مناسب است که فرم نیازسنجی پژوهشی را به صورت فایل ورد قرار دهید که قابل تکمیل کردن باشد.


  Mahdi Omidi Jafari: سلامالبته برگزاری نمایشگاه ها جای خوشحالی دارد.ولی همزمان بودن آنها در استانهای مختلف جای تعجب دارد،...


  sdsd: ssdsd


  معصومه: بسلام پدر من 50 سال هم که قالی بافت هست و تا الان و پدر از قالی بافی فقط کارتش رو داره و بیمه اش رو...


  عذرا: بااهدای سلام وخداقوت درفهرست پذیرفته شدگ...


  نسرین: سلام نمایشگاه خیلی خوبی
ایا تو رفسنجان اموزشگاهی که تابلو فرش یاد بدهند هست


  ali: امید دارم با اصلاح سیاستهای کلان کشور و همت بالای بازرگانان ایران، فرش ایرانی جایگاه از دست رفته خود...


  ali: Yبا سلام .ارسال مقالات برای افراد آزاد نیز هست یا خیرو یا صرفا دانش آموختگان فرش می باشد .


  كاظمي: با سلام موضوع تبليغات در بازارهاي جهاني از دو منظر 1- تهيه وتنظيم برنامه هاي فني و تخصصي براي ساخت د...


  سلیمان کریمی ماچیانی : AATبا سلام و احترام با عنایت به ضرورت کسب اطلاع ارسال کنندگان شناسنامه های طرح های تحقیقاتی ضروری اس...


  اولیایی: سلام علیکم
آیا مدت تحویل شناسنامه طرح تمدید میشه؟


  سوماک: سلامچرا مرکز ملی فرش پیشرفتی در برگزاری این جشنواره ندارداز ابزارهای تشویقی قوی در این جشنواره استفا...

گزارش های تصویری
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: جلسات و برنامه های جانبی در حاشیه برگزاری یازدهمین المپیاد فرش - شیراز
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: آیین پایانی یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف - شیراز
جهت نمایش آلبوم کلیک نمایید: یازدهمین دوره المپیاد فرش دستباف ایران - شیراز