چهارشنبه 26 مهر 1396
EN

خراسان جنوبی

الف:ارتباط با سازمان

الف: ارتباط با سازمان صنعت،معدن و تجارت

خراسان جنوبی

کد و شماره سازمان

056

32227444-5

32211101

دورنگار سازمان

32211102

ريیس سازمان

سید نعمت اله حقیقی بردینه

پایگاه اينترنتي سازمان

Khs.mimt.gov.ir

رييس اداره فرش سازمان

جواد  شریف زاده

 farsh@skimto.ir

کارشناسان اداره فرش

مطهره خسروی

شماره تماس اداره فرش

056

32211109

داخلی 135

دورنگار اداره فرش

32227447

 

ب : آمار قالیبافان،مجتمع ها ،کارگاه ها،فعالیت های جانبی فرش دستباف و بیمه تامین اجتماعی

ب : آمار  قالیبافان،مجتمع ها ،کارگاه ها،فعالیت های جانبی فرش دستباف و بیمه تامین اجتماعی

تعداد قالیبافان

                                                                                     

                                                          49759        نفر

 

مجتمع ها وکارگاه های قالیبافی

مجتمع متمرکز

                   -            فقره

کارگاه قالیبافی

                 2             فقره

تولید غیر متمرکز

                28            فقره

 

طرح ونقشه فرش

واحد تولید طرح ونقشه

                 -             فقره

طراح فرش

                  4             نفر

نقاش فرش

                  4             نفر

 

 

 

فعالیتهای جانبی و تکمیلی

مرتبط با فرش دستباف

ریسندگی خامه قالی

                  -            فقره

رنگرزی خامه قالی

                    4          فقره

واحد قالیشویی

                 24           فقره

ساخت و عرضه دار و ابزار قالیبافی

                  4            فقره

واحد دار کشی

                 10            فقره

کارگاه های پرداخت فرش

                14            فقره

مرمت کار و رفوگر فرش

                  6              نفر

فروشگاه عرضه مواد اولیه

                 83          فقره

 

بیمه تامین اجتماعی

تعداد معرفی شدگان

               5051     نفر

تعداد بیمه شدگان

             4919       نفر

تسهیلات بانکی تخصیص یافته از سال 84 تاکنون

 

                               10            میلیارد ریال

ج: مشخصات ذينفعان فرش دستباف استان

ج : مشخصات ذینفعان فرش دستباف استان

کلیه ذینفعان فعال در استان اعم از :

اتحادیه ها، تشکلها، انجمنها، دانشگاههای مرتبط، موزه ها و خانه های فرش و سایر مراکز مرتبط و فعال مستقیم و غیر مستقیم با فرش دستباف

نام مسئول

شماره های تماس

نشانی : آدرس فیزیکی و اینترنتی

اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان استان

محمدحسن کامیابی مسک

2224664 – 0561

بیرجند – مطهری 8 – طبقه دوم دارالشفاء فاطمه زهرا (س)

اتحادیه فروشندگان مواد اولیه و فرش دستباف بیرجند

علی اعتباریان

2226187 – 0561

بیرجند – جنب مسجدالرسول بازار

شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی بیرجند

عباسعلی فوداجی

2228731 – 0561

بیرجند – خیابان حکیم نزاری – روبروی داروخانه هلال احمر

شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی فردوس

رضا امینی

2224009 - 0534

فردوس – خیابان خرمشهر – روبروی شبکه بهداشت و درمان

شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی بشرویه

احمد دهوکی

3226136 - 0535

بشرویه – خیابان ملا عبدا... تونی

دانشکده هنر دانشگاه بیرجند

سید محمدحسین قریشی

2227225-0561

بیرجند-میدان شهدا-خیابان دانشگاه- دانشکده هنر دانشگاه بیرجند

دانشگاه آزاد اسلامی بیرجند

امین الدین حاجی

4449152-0561

بیرجند-انتهای بلوار آیت ا... غفاری

آموزشکده فنی و حرفه ای دختران بیرجند

معصومه ابوالحسن نژاد

4320166 – 0561

بیرجند – بلوار دانشگاه – نرسیده به دانشگاه پیام نور بیرجند


د: معرفي فرش استان

د : معرفی فرش استان

استان خراسان جنوبی مشتمل بر شهرستان بیرجند، قاین، طبس ،نهبندان،  سرایان، سربیشه، درمیان ، فردوس ، بشرویه ، خوسف و زیرکوه در میانه شرقی ایران قرار دارد. این استان از شمال با استان خراسان رضوی از غرب با استان یزد از جنوب و جنوب غربی با استانهای سیستان و بلوچستان و از شرق با ایالت فراه افغانستان همسایه می باشد شهرستان بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی دارای آب و هوای خشک و کویری است. محصولات منطقه عمدتا" گندم، زعفران، زرشک، عناب وآلو است. دامپروری نیز در سطح محدودی رواج دارد. قالیبافی به عنوان شغل اصلی در روستاها و جانبی در شهرهای منطقه رواج دارد.

بدون شک سابقه قالیبافی در خراسان جنوبی به سالهای بسیار دور باز می گردد و فرشهایی که سایه نام این منطقه و روستاهایی نظیر مود و درخش بر سر آنها افتاده از مشهورترین فرشهای ایران بوده اند. قالیبافی از زمان حکومت شاهرخ میرزا حدود 600 و اندی سال پیش در منطقه رواج داشته است.از تاریخ نویسان قرن دهم نظیر مقدسی نقل شده است که: « قـالـی و سجـاده در نـواحـی کوهستانی بیـرجنـد شهرت دارد ».  مک گرگور که در حـــدود سالهــای 1870 از بیرجنــد دیـدن کرده می گوید: « بیرجند بر سر راه کرمان و یزد و هرات و سیستان واقع شده است از این رو بازرگانان شهرهای مختلف به اینجا رفت و آمد می کنند. تنها کالای ارزشمندی که در بیرجند تولید می شود قالی است، من به چند کارگاه قالیبافی سر زدم و قالی هایی دیـدم که اغلــب از الیـاف نرم بافتـه شده بـود و رنگهـای روشـن و خوبـی در آنهـا بکار رفته بود، چنـد قالی زیبـا نظرم را گرفت که در اروپـا تحفـه اسـت و نقــش زیبای آن جلـب نظـر می کنــد ».

لـرد کرزون می نویسد، « مـرکـز عمـده فرش عبارتست از قاین و بیرجند در خراسان که فرشهای ریزبافت دارند و به قیمت گران فـروختــه می شوند».

قالی بیرجند در فاصله سالهای 1310 تا 1320 هجری شمسی در اوج شهرت خود قرار داشت و علیرغم طرحهای یکنواخت آن، دارای کیفیت مناسبی بود و بسیاری از آنها بر قالیهای مناطق دیگر خراسان برتری داشت. با شروع جنگ خانمانسوز دوم جهانی به واسطه فروپاشی بازارهای اروپا و عواقب آن فرش بیرجند با کاهش صادرات مواجه شد  و متعاقب آن کلیه قالیها از حیث کیفی و حتی کمی تنزل شدیدی یافت اما از سال 1330 با ورود افرادی چون دکتر عبدالعلی احمدی بیرجندی، عبدالمجید جمشیدی حاج غلامحسین کامیابی و حاج حسین امینی دیگران که از تولید کنندگان و عرضه کنندگان فرشهای مرغوب بیرجند بودند، اوضاع بتدریج دگرگون شد. بطورکلی میتوان وضعیت قالیبافی منطقه بیرجند در طی یکصد سال اخیر را به سه دوره تقسیم کرد:

1 – سالهای قبــل از 1300 هـ .ش تا 1300 که دوران بافت قالیهای خوب و ممتاز منطقه بیرجند بوده است و نمونه هایی از آنها باقی مانده است.

2 – سالهای 1300 تا حدود 1322 هـ .ش که در این دوره به خاطر وقوع جنگ بویژه عواقب حاصل ازآن علیرغم تولیدات نسبتا" خوب روستاهای مود و درخش و حتی خود شهر بیرجند رکود و آشفتگی خاصی در وضع صادرات و فروش فرش بیرجند بوجود آمد.

3 – از ابتدای سالهای دهه 1330 هجری شمسی دوران شکوفایی و تجدید حیات فرش بیرجند آغاز گردید یعنی با آغاز فعالیت تولید کنندگان و بافندگان زبده و بتدریج قالی بیرجند شهرت گذشته را بازیافت و برخلاف برخی معضلات که امـروزه گـریبـانگیـر اکثـر قالیهای ایـران است توانسته موقعیـت منـاسبـی در کشـورهـای آمریکا، اروپا و ژاپـن برای خود مهیا سازد.

نقوش رایج در بافت

60 درصد فرشهای تولیدی منطقه درحال حاضر با نقشه های ماهی هراتی ( ریزه ماهی ) افشان و لچک ترنج و 20 درصد خشتی بافته می شود. 20٪ باقیمانده با نقشه های دیگر از جمله کله اسبی، جنگلی، گل فرنگ، سعدی، نائینی و دستبافته های عشایری     بافته می شود.

رنگهای اصلی فرشهای منطقه با اسامی بومی :

1 – کبود ( سرمه ای ) 2 – لاکی3 –  ماسی 4–  کرم 5 -  علفی 6 – سبز 7 – پسته ای 8 -خاکی 9 – گل خار 10 –  شتری 11 –  بید مشکی12 –  فولادی 13 – پیازی 14 –  مسی 15–  گل انار            16–  آتشی 17 –  تخم لاکی ( قهوه ای سیر ) 18 –  دوغی 19 –  زرد کاهی20 –  ترمه ای 21 –  سدری22 -  شکلاتی

مواد اولیه

مواد اولیه مصرفی تولیدات منطقه (35-50رج ) عمدتا" نخ چله از نوع پنبه ای، خامه پشمی و گل ابریشم است که در قالیچه های بلوچی از چله پشمی استفاده می شود. تعداد معدودی قالیچه های چله ابریشم نیز بافته میشود

شیوه های بافت

قالیهای تولیدی منطقه بر روی دارهای فارسی از نوع عمودی گردان با گره فارسی جفتی بافته می شود.

اندازه های رایج ( قالی، قالیچه، کناره)

ابعاد رایج قالی های منطقه : 2 * 5/1 – 240 * 70/1 – 2 * 2 – 5/2 * 2 – 3 * 2 – 5/2 * 5/2 – 3 * 5/2 – 5/3 * 5/2 – 3 * 3 – 4 * 3 – 5 * 5/3 – 6 * 4

ابعاد رایج قالیچه های منطقه : 40/1 * 70 – 120 * 80/5/1 * 1

ابعاد کناره های منطقه : 2* 80 – 5/2 * 80 – 3 * 80 – 5/3 * 80 – 5 * 80 و 6 * 80

ابعاد قالیچه های بلوچی ( دار زمینی ) عمدتا" کوچک پارچه تا 3 * 1  است.

وضعیت قالیبافان

سهم نسبی فرش استان به کل کشور 4 درصد می باشد. قالیبافی در استان خراسان جنوبی بلحاظ جنسیت بعلت پایین بودن سطح دستمزد و درآمد کم به وسیله خانمها انجام می شود ( 80 درصد خانمها و 20 درصد آقایان ) در مجموع 50000 بافنده با تعداد 25000 دار قالیبافی فعال  در این صنعت اشتغال بکار دارند.

 

مراکز تولید

مراکز تولید شهری و روستایی استان شامل شهرستانهای بیرجند، قاین، طبس ،نهبندان، سربیشه، سرایان، فردوس ، بشرویه ، خوسف و زیرکوه مهمترین مراکز فرش بافی در مناطق روستایی درخش، آسیابان، رجنوک، مسک، خسروآباد فضل آباد، نوغاب، مود، لانو، چاج، بمرود، افکشت، خوسف، شاذیله، شیرگ، تیغدر، سه قلعه و آیسک و ارسک می باشند.

مراکز تولید قالیچه های بلوچی که در مناطق عشایری بافته می شود، شهرستانهای قاین ( آبیز، زیرکوه و شاخنات) و شهرستان سربیشه می باشد.

تعاونیهای موجود در سطح استان نیز عبارتند از :

1 –  شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی بیرجند 2 – شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی نهبندان 3 -  شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی فردوس 4 – شرکت تعاونی فرش دستباف روستایی بشرویه 5- شرکت تعاونی فرش دستباف امین سرایان

مراکز آموزش

مراکز آموزشی استان عبارتند از : هنرستان های کاردانش کوثر بیرجنـد و عقیله بنی هاشم قاین همچنین آموزشکده فنی و حرفه ای دختران بیرجنــد ( سپیده کاشانی ) در مقطع فوق دیپلم، دانشگاه آزاد اسلامی بیرجند درمقطع لیسانس و دانشگاه بیرجند در مقطع لیسانس.


ن: آمار صادرات فرش دستباف بر حسب گمرکات کشور(1392)

آمار صادرات فرش دستباف به تفکیک گمرک استانی  (سال 1392)

(ماخذ: آمار گمرک ج . ا. ا )

شماره تعرفه: 57011000

شرح تعرفه : فرش و ساير کف پوش هاي نسجي, از پشم يا از موي نرم (کرک )حيوان , گره باف

ردیف

نام گمرک

وزن(کیلوگرم)

ارزش ریالی

ارزش دلاری

درصد صادرات فرش دستباف براساس گمرک

1

آذربايجان شرقي

15236

37556578180

1512381

0.48

2

اصفهان

198772

419835408331

16895330

5.37

3

تهران

4556966

7015850186543

282158331

89.63

4

خراسان رضوي

73918

119365731048

4802317

1.53

5

فارس

240281

220654443755

8836477

2.81

6

قم

6994

6017208546

242179

0.08

7

همدان

1730

1560584310

63003

0.02

8

يزد

4422

7193872990

290426

0.09


جمع کل

5098318

7828034013703

314800443

100