EN
جمعه 06 مرداد 1396

اخبار

هزار اوسنه‌ی فرش دست‌باف ایران

هزار اوسنه‌ی فرش دست‌باف ایران
متن کامل سخنرانی حمید کارگر- رییس مرکز ملی فرش ایران در همایش "فرش واره"
و گفت: «ای شاه! شیر و ماهی خوش‌خط‌وخال از آن توست. ولی چیزی کم داری.»
شاه پرسید: «آن چیست؟»
وزیر گفت: «قالیچه‌ای که در آن نقش هزار گل‌وبلبل به یکدیگر نگاه کنند و بخندند!»

این بخشی از اوسنه‌ایست از شمال خراسان که در آن پادشاهی خواب فرشی را می‌بیند که در آن هزار گل و بلبل به روی هم نگاه می‌کنند و می‌خندند پس وزیرِ خواب‌گزارش را فرامی‌خواند تا خوابش را تعبیر کند. وزیر خواب را این‌گونه تعبیر می‌کند که ای شاه! تو همه‌چیز داری جز فرشی که در آن هزار گل و بلبل به روی هم نگاه کنند و ‌بخندند و شاه، قهرمان داستان را فرامی‌خواند و از او می‌خواهد به جست‌و‌جوی قالی‌ای برود که در آن «نقش هزار گل و بلبل به روی یکدیگر نگاه کنند و بخندند».
شاید این اوسانه را روزگاری یکی از نیاکان دور ما به خواب دیده و برای دیگران بازگو کرده باشد؛ و شاید راوی کهن‌سال دیگری ـ‌ که نمی‌شناسیمش ـ آن را با تغییراتی برای ما و دیگرانی روایت کند؛ زیرا می‌دانیم که راویان اوسنه‌ها در شنیده‌هایشان دخل‌وتصرف می‌کنند؛ از آن می‌کاهند یا بدان می‌افزایند و ‌گاه عناصر چند اوسنه را به هم می‌آمیزند؛ اما هراندازه هم که اوسنه‌ها دچار دخل‌وتصرف شوند باز هم چیزی هست که دست‌نخورده باقی می‌ماند: ایدۀ فرشی زنده و جاندار. رویایی که نیاکان ما یا به خواب دیده‌اند یا در بیداری خیالِ آن را بافته‌اند.

در تعریف داستان گفته‌اند داستان قصه‌ای برساخته است. این تعریف گستره‌های بسیاری را دربرمی‌گیرد از لطیفه‌هایی که می‌شنویم و برای دیگران بازگو می‌کنیم تا دروغ‌هایی که برای خانواده سرهم می‌کنیم تا آتش کنجکاوی‌های گاه آزاردهنده آنان را خاموش کنیم؛ از آثار سترگ ادبی تا طرح‌ها و نقوش خیال‌پرورد فرش‌های شهری‌باف تا ذهنی‌بافته‌های عشایری و روستایی.
امرواقع (Fact) را با داستان (Fiction) نسبتی دیرین است. امرواقع به معنای آنچه رخ داده، چون انجام گرفت و رخ داد موجودیتش پایان می‌پذیرد و دیگر وجود واقعی ندارد؛ اما چیزی که ساخته می‌شود تا زمانی که فساد نپذیرد، وجود خواهد داشت؛ مانند روزگارِ به سر آمده شاهانی که روزی در آرزوی قالیچه‌ای افسانه‌ای بودند، اما داستان آنان و آرزوهایشان نسل‌هاست که بر سر زبان‌هاست. ازاین‌روست که امرواقع اگر می‌خواهد باقی بماند باید داستان شود و در قالب داستان است که شاهان و خلیفه‌ها و شاید مردم، زندگی جاودان می‌یابند و فقط ساخته نمی‌شوند که برساخته می‌شوند یعنی با خیال گویندگان و راویان و نویسندگان می‌آمیزد و ازآنچه رخ داده و از تاریخ واقع فراتر می‌رود.
بگذارید داستانی بگویم. اسکندر مقدونی شخصیتی حقیقی است که نامش در تاریخ آمده و کارنامه آشکاری دارد. سیمای همین شخصیت تاریخی نزد راویان و قصه‌گویان ایرانی ازآنچه بوده فراتر رفته و شخصیتی دیگرگونه یافته است. او در سیر تفسیرهای تاریخی تبدیل به شخصیتی جهانی شده که به ادبیات ملل گوناگون راه پیدا کرده و به گونه‌های مختلف در قالب شخصیت‌های حقیقی و افسانه‌ای مطرح شده است.
فردوسی توسی می‌سراید که اسکندر از راه بیابان به شهر آبادی رسید و از راهنمایش می‌پرسد این شهر چه چیز شگفتی دارد؟


چنین داد پاسخ بدو رهنمای
که ای شاه پیروز پاکیزه‌رای
درختیست ایدر دو بُن گشته جفت
که چونان شگفتی نشاید نهفت
یکی ماده و دیگری نرِ اوی
سخن‌گو بود شاخ با رنگ و بوی
به شب، ماده گویا و بویا شود
چو روشن شود نر، گویا شود


به اسکندر می‌گویند درختی است که از شاخه‌هایش سر جانوران و آدمیان روییده است. این درخت راز نهان و آینده را می‌داند. اسکندر که خود را در برابر آینده‌ای روشن می‌بیند و سودای حمله به هند را در سر می‌پروراند وسوسه می‌شود و شب‌هنگام به نزد درخت می‌رود تا از او از روزگار و آینده‌اش بپرسد.


چو خورشید بر تیغ گنبد رسید
سکندر ز بالا خروشی شنید
که آمد ز برگ درخت بلند
خروشی پر از سهم و ناسودمند


اسکندر می‌هراسد. یکی از برگ‌های درخت به‌واقع یکی از سرهای آویخته از شاخه‌های درخت به سخن می‌آید:


ز شاهیش چون سال شد بر دو هفت
ز تخت بزرگی ببایدش رفت


و برگ دیگری می‌گوید:


از آز فراوان نگنجی همی
روان را چرا بر شکنجی همی
ترا آز گرد جهان گشتن است
کس آزردن و پادشا کشتن است
نماندت ایدر فراوان درنگ
مکن روز بر خویشتن تار و تنگ
به شهر کسان مرگت آید نه دیر
شود اختر و تاج‌وتخت از تو سیر


درخت واک یا واق‌واق که به تعبیر بهرام بیضایی در ته دنیا قرار گرفته شاید بیش از هرگونه هنری دیگری در فرش‌های ایرانی بارها به تصویر کشیده شده است. درختی کهن که حتماً هنوز در جایی از این جهان بزرگ به حیاتش ادامه می‌دهد و هنوز در خیال بافندگان ایرانی اشکال شگفتی به خود می‌گیرد و در تاروپود قالی‌ها زنده است و شاید در انتظار اسکندری دیگر.
یا بنگرید به آیین مهر و داستان پرآوازه دو ماهی که خورشید را از ژرفای دریا بالا می‌آوردند و این داستان هنوزاهنوز به یاد کیش مهر بر قالی‌های همه مناطق ایران بافته می‌شود.
بر این باورم که طرح‌ها و نقوش فرش‌های ایرانی هر یک داستانی پنهانی دارند. هر فرش متضمن تلمیحی است از داستانی که شاید نیازمند رمزگشایی باشد. داستان‌های خرد و کلانی که شاید ما بخشی از آن‌ها را بدانیم و احتمالاً بسیاریش را هم ندانیم.
بگذارید از زاویه دیگر به موضوع بنگریم. فرش ایرانی تنوع جغرافیایی و قومی گسترده‌ای دارد. بسیاری از اقوام، عشایر و روستاهای فرش‌باف ایرانی، بختیاری‌ها، شاهسون‌ها، قشقایی‌ها، افشارها، ارمنی‌ها و… اگر امروز به زیست‌بومشان برویم همه در برابر هجوم بی‌امان جهانی‌شدن در درازای زمان اندک‌اندک از شیوه زندگی پیشینشان فاصله گرفته‌اند اما شگفت‌انگیز است که به‌واسطه فرش‌هایشان که در جهان پخش شده نامشان زنده مانده است. این فرش‌ها هر کدام داستان ظهور، گسترش و بقای یک تمدن است که در آن باورها، اساطیر، فرهنگ و واقعیت‌های زندگی یک جغرافیای فرهنگی نهفته است و داستان پادشاهانی که خواب قالیچه‌ای را می‌بیند که در آن «نقش هزار گل و بلبل به روی یکدیگر نگاه می‌کنند و می‌خندند».

خبرنگار آزمایشی امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.
یازدهمین نمایشگاه فرش دستباف اردبیل آغاز به کار کرد یازدهمین نمایشگاه فرش دستباف اردبیل آغاز به کار کرد

یازدهمین نمایشگاه فرش دستباف اردبیل با حضور رییس مرکز ملی فرش ایران، رییس سازمان...

اشتغال پایدار با فرش دستباف اشتغال پایدار با فرش دستباف

با مصوبه مجلس شورای اسلامی فرش دستباف نیز از تسهیلات ایجاد اشتغال پایدار در مناط...

همایش ملی فرش دستباف در شهرکرد برگزار شد همایش ملی فرش دستباف در شهرکرد برگزار شد

همایش ملی فرش دستباف چهارمحال و بختیاری با حضور پژوهشگران و علاقه مندان فرش از س...

نشست ویدئو کنفرانسی برای آموزش در حوزه فرش نشست ویدئو کنفرانسی برای آموزش در حوزه فرش

نشست هماهنگی بین مرکز ملی فرش ایران و مرکز آموزش بازرگانی به صورت برخط برای ارای...

تشکیل ستاد نمایشگاه بیست و ششم فرش تشکیل ستاد نمایشگاه بیست و ششم فرش

ستاد برگزاری بیست و ششمین نمایشگاه فرش دستباف ایران تشکیل جلسه داد.

کمیته فرش ایلام تشکیل شد کمیته فرش ایلام تشکیل شد

با حضور رییس مرکز ملی فرش ایران، نشست بررسی مسایل و مشکلات فرش دستباف استان ایلا...

فراخوان هفتمین جشنواره فرش برتر فراخوان هفتمین جشنواره فرش برتر

همزمان با بیست و ششمین نمایشگاه فرش دستباف ایران هفتمین جشنواره فرش برتر برگزار...

فرش اشتغالزاست؛ بايد به بازار انديشيد فرش اشتغالزاست؛ بايد به بازار انديشيد

با تولید صادرات محور، امكان ایجاد 40 هزار شغل در حوزه فرش دستباف در کشور وجود دا...

اولین همایش ملی ابریشم ایران برگزار می شود اولین همایش ملی ابریشم ایران برگزار می شود

اولین همایش ملی ابریشم ایران مهرماه 96 در دانشگاه گیلان برگزار می شود.

همایش ثبت جهانی فرش دستباف "ورامین" برگزار شد همایش ثبت جهانی فرش دستباف "ورامین" برگزار شد

فرش دستباف ورامین به همت مرکز ملی فرش ایران و همراهی و همکاری اداره کل حمایت از ...

فراخوان واگذاری غرفه به دانش آموختگان کارآفرین فرش در نمایشگاه 26‏ فراخوان واگذاری غرفه به دانش آموختگان کارآفرین فرش در نمایشگاه 26‏

مرکز ملی فرش ایران در بیست و ششمین نمایشگاه ‏فرش دستباف ایران غرفه هایی را به دا...

پیش بینی ایجاد ۲۰ هزار شغل در حوزه فرش پیش بینی ایجاد ۲۰ هزار شغل در حوزه فرش

در برنامه اشتغال فراگیر ابلاغ شده از سوی معاون اول رییس جمهور برای سال 96، تعداد...

فراهم سازی مقدمات برای برگزاری بهینه نمایشگاه 26 فراهم سازی مقدمات برای برگزاری بهینه نمایشگاه 26

نشست هماهنگی برای آماده سازی مقدمات برگزاری بهینه بیست و ششمین نمایشگاه فرش دستب...

معافیت مالیاتی فرش حفظ شود معافیت مالیاتی فرش حفظ شود

رییس مرکز ملی فرش ایران از نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی خواست تا در بررسی...

تمدید مهلت دریافت طرح هاي پژوهشي سال 1396‏ تمدید مهلت دریافت طرح هاي پژوهشي سال 1396‏

مهلت دریافت طرح های پژوهشی 1396 تا 10 تیرماه تمدید شد.

چهاردهمین نمایشگاه فرش شینینگ با حضور ایران برگزار شد چهاردهمین نمایشگاه فرش شینینگ با حضور ایران برگزار شد

چهاردهمین نمایشگاه تخصصی بین المللی فرش چین– شینینگ با مشارکت 14 تولیدکننده و صا...


  مهدی کاتب: درود بر روح پر فتوح داریوش عزیز دوست وهمکاری شریف ، با ادب ، صادق و دوست داشتنی و بدون ریا و با...


  ماجد: متاسفانه خيلي دير از فوت دوست عزيزم باخبر شدم. چقدر تلخ و سخت است...انشاء ا... خداوند به خانواده اين...


  علی اصغرشیرسپهر: باسلام اینجانب علی اصغر شیرسپهر طراح فرش باسابقه 30سال وهمکاری مداوم با ادارات وانجمنها ودانشگاهها. ...


  سلیمانی: باسلام . بالاخره پس از چندین سال پیگیری وارائه نظرات کارشناسی موضوع به بار نشست . ان شا... حق و حقوق...


  salagm: خوبه


  بازرگانی فرش راد: به نام خدا.سطح ظرفیتهای نمایشگاه فرش دستباف از میزان تبلیغاتی که در این زمینه میشود بسیار بالاتر است...


  Fateme: دانشجوهای مقطع کاردانی هم میتونن مدارکشون رو ارسال کنن؟؟


  هنر دوست: سفره هفت سین زیبایی برای سال جدید پهن نمودید


  حسین علیزاده(طراح و تولید کننده از تبریز): با سلام، نقطه نظر دلسوزانه و کارشناسانه جناب استاد علی اصغر شیرسپهر در راستای رشد و بالندگی هنر-صنعت...


  حسام: مستند بسيار با كيفيتى بود از هر لحاظ. بنده در خانه هنرمندان ديدم و لذت بردم دستشون درد نكنه واقاً.


  حسام: مستند بسيار با كيفيتى بود از هر لحاظ. بنده در خانه هنرمندان ديدم و لذت بردم دستشون درد نكنه واقاً.


  علی اصغرشیرسپهر: باسلام وتشکر.بنده شیرسپهر هستم دبیر انجمن طراحان فرش اصفهان.وباسابقه ایی نزدیک به چهل سال فعالیت درط...


  سهیلا تیموری: همه چی خیلی عالی و با برنامه ریزی و بسیار خوشایند برگزار شده بود, به همه شرکت کنندگانی که در این مسا...


  طیبه رحیمی : با سلام،
ببخشید، عنواین تحقیق برای سال 96 کی اعلام میشه؟


  ک.م.: ... و بعد کل صنف از هزینه کردن این بیت المال بهره مند میشوند یا معدود تولید کنندگانی؟!زمان مناسبی هس...