مرکز ملی فرش ایران

تاریخ: 10 اسفند 1392

رسانه ها فرش خوب را بد تعریف کرده اند

ایرنا - مشاور مرکز ملی فرش ایران گفت: ایرانیان با آن که از دیرباز با فرش دستباف آشنایی داشته و دارند، هنوز در تعریف و بازشناسی فرش هم سخن نیستند و اغلب بر پایه پیش فرض هایی ناروا و یا گمانه ها و پندارهایی ناراست از ˈفرش خوبˈ سخن می گویند.

به گزارش ایرنا، حمید کارگر طی سخنانی در سومین جشنواره ملی فرش برتر در این خصوص افزود: یکی از علل تقویت و ماندگاری این باورها و پندارهایی که چندان هم با واقعیت سازگار نیستند، ناآگاهی درباره تنوع، گوناگونی و ویژگی های فرش ایرانی است.

وی ادامه داد: فعالان هنر - صنعت فرش دستباف ایران با پرسش هایی فراوانی رو به رو هستند، از جمله این که ˈفرش خوب چه فرشی استˈ، ˈآیا فرش تبریز بهترین فرش است، درست است که قالی کرمان پر دوام است و هر چی پا بخورد جلای بیشتری می یابدˈ، ˈفرش های ابریشمی بهتر از فرش های پشمی هستندˈ و برخی سوالهای دیگر که بر مبنای پیش فرض هایی نه چندان درست در افکار عمومی شکل گرفته اند، نشان می دهد که ایرانیانی که خود آشناترین مردم دنیا با فرش دستباف هستند و سال ها روی فرش زیسته اند، هنوز تعریف درستی از فرش خوب ندارند.

به گفته وی، باورها و نگرش های ما نسبت به فرش دستباف حاصل انباشته شدن داده ها و یافته هایی است که از میان ارتباطمان با پیرامون، خواه از مجرای ارتباطات شفاهی و گپ و گفت های رو در رو با اطرافیان و خواه از طریق رسانه ها، اخذ شده اند که حاصلش می شود این که مثلا ˈفرش دستباف گران استˈ، ˈفرش تبریز بهترین فرش استˈ، ˈفرش ابریشمی خیلی خوب استˈ، ˈفرش هر چه ریزباف تر باشد بهتر استˈ، حال آن که ممکن است این برون داد ذهنی نادرست باشد.

کارگر گفت: در باور بسیاری از ما چنین جای گرفته است که هر چیزی که گران تر باشد ناگزیر بهتر هم هست و از همین روست که می پنداریم چون ابریشم گران تر از پشم است، پس حتما فرش ابریشمی بهتر از فرش پشمی است! از سوی دیگر آشنایی ذهنی ما با برخی نام ها کمک می کند تا نسبت به آنها نزدیکی بیشتری احساس کنیم و در میان کالاها و محصولات گوناگون، دست به خرید و انتخاب کالایی می زنیم که نام آشناتری دارد و برندی شناخته شده تر است حتی اگر کالاهای همسانش نیز کیفیتی مطلوب و مشابه داشته باشند، از این رو طبیعی است که فرش کرمان و کاشان و تبریز برای بیشتر شهروندان ایرانی آشناتر باشند تا فرش مود و لیلیان و کاشمر، اما آیا این بدان معنا نیست که آشناترها بهترند.

وی با بیان این که، از دیگر باورهای جای گرفته در ذهن بسیاری از ایرانیان، آن است که هر چیزی منظم تر و ظریف تر باشد ارزشمندتر و شایسته تر است، افزود: شاید از همین روست که هر چه فرشی از نظر ظاهری بی نقص تر و سرشار از دقت و نظم باشد، هر چه دارای تقارنی دقیق و دارای اضلاع و نقوشی کاملا منطبق بر هم باشد، هر چه ظریف تر و ریزباف تر و در اصطلاح اهالی فرش دارای رجشمار بالاتری باشد، می پنداریم که لابد بهتر است.

کارگر گفت: در این حوزه کمتر ذهن خود را به چالش می کشیم که آیا چنین فرشی نشان دهنده محو خطاهای انسانی و نزدیک شدن به محصولات ماشینی نیست؟ آیا چنین فرشی از تک و انحصاری بودن که یکی از جنبه های هنرهای انسانی است دور نشده و به تولیدات انبوه و همسان ماشینی گرایش نیافته است؟

مشاور مرکز ملی فرش ایران با اشاره به نقش رسانه ها در تثبیت و ماندگار شدن چنین ذهنیت هایی درباره فرش دستباف، اهالی رسانه را به تصحیح نگاه ها نسبت به هنر - صنعت فرش دستباف به فعالان این حوزه فراخواند و افزود: برای دست یافتن به باوری صحیح از فرش خوب و ویژگی های آن لازم است تا افزون بر آگاهی یافتن از گوناگونی و داشته های هنر - صنعت فرش ایران، به چالش با انگاره های پیشین پرداخت.

وی گفت: برای دیدن فرش خوب، فارغ از مسایل فنی و تکنیکی مانند سلامت بافت، مرغوبیت مواد اولیه، ثبات رنگ، و غیره آنجا که کار به انتخاب بین مناطق فرشبافی ایران و انتخاب بر پایه شهرت و تعاریف متداول می رسد، باید چشم ها را شست و با بازنگری در دانسته ها و باورهای پیشین، جور دیگری دید.

ویدیو