یادداشت امروز دوشنبه 14 اردیبهشت "گسترش صمت" به قلم "علیمردان شیبانی" نایبرییس انجمن صنایع نساجی
یکی از افتخارات صنعت ایران، فرش دستباف ایرانی است که زیباترین فرشها را با بالاترین کیفیت تولید میکند و این تولیدات به قدری ارزشمند هستندکه بهعنوان تابلو از آنها استفاده میشود، طرحهایی که نشأت گرفته از سنت و فرهنگ اصیل ایرانی است.
در سالهای اخیر با گسترش صنعت فرش ماشینی و قیمت پایینتری که این فرشها نسبت به فرش دستباف دارند و با توجه به کاهش قدرت خرید مردم، صنعت فرش دستباف با آسیبهایی روبهرو شده است با این وجود بهدلیل سابقه تاریخی و کیفیت بینظیر، همچنان جایگاه خود را بهویژه در بخش صادرات حفظ کرده است.
ارائه فرش دستباف ایرانی جایگاه ویژهای در نمایشگاههای بینالمللی دارد و با اختلاف بسیار زیاد از دیگر رقبا در این نمایشگاهها عرضه میشود اما متاسفانه مقوله تحریمها به این صنعت هم آسیب جدی و محسوسی وارد کرده که مشکلاتی در نقل و انتقالات پول حاصل از فروش فرش از جمله محدودیتهای به وجود آمده است.
از سویی ارسال فرشها به بازارهای بینالمللی محدود شده و با وجود میل باطنی کشورهای دیگر برای خرید فرش ایرانی، قوانین گمرکی موجود، این اجازه را به آنها نمیدهد. از آنجا که بخش بزرگی از بازارهای فرش دستباف، بازارهای بینالمللی است، روابط بینالمللی تاثیر بسیاری در این صنعت دارد و اگر با کشوری از در دوستی وارد نشویم نباید توقع داشته باشیم که آنها خریدار تولیدات ایران باشند.
بنابراین نخستین گام در صادرات و توسعه صنعت فرش دستباف، ایجاد بستر فرهنگی مناسب در دیگر کشورهاست. بنابراین اگر ضمن رعایت اصول با دیگر کشورها روابط مناسبی داشته باشیم، میتوانیم ضمن توسعه صادرات، نسبت به پیشرفت این صنعت نیز اقدام کنیم که بهطور قطع این امر بر عهده رایزنهای تجاری در سفارتخانههای ایران در کشورهای مختلف است تا بستر فرهنگی مناسب را ایجاد کنند.
بعد از بستر فرهنگی، نیاز به تبلیغات است که کیفیت فرش دستباف ایرانی خود بهترین تبلیغ و نشان(برند) در دنیاست که در صورت فراهم شدن بستر فرهنگی مناسب، از این نظر مشکلی وجود نخواهد داشت. یکی از مواردی که امروزه در فرش دستباف به موضوعی جدی تبدیل شده، قیمت تمامشده فرش دستباف است که به عوامل متعددی بستگی دارد.
بالارفتن قیمت بیش از حد مواد اولیه، افزایش دستمزد و در نهایت افزایش قیمت رنگهای مورد استفاده در فرشها، تاثیر چشمگیری در افزایش قیمت تمامشده تولیدات فرش دستباف دارد. درحالحاضر کیفیت فرش دستباف ایرانی در دنیا بیرقیب است اما این درحالی است که نباید به این موضوع بیتوجه بود که قیمت، عامل مهمی برای جذب مشتری است و نمیتوان با هر قیمتی محصولات را ارائه کرد.
از سوی دیگر قدرت خرید مردم نیز به گونهای نیست که بتوانند در خانههای خود از فرش دستباف استفاده کنند، به همین دلیل به سمت فرشهای ماشینی سوق پیدا میکنند که طرحهای آنها نیز نشات گرفته از فرش دستباف است.از آنجا که صنعت فرش دستباف، صنعتی اصیل و ایرانی است، امیدواریم دولتمردان و صنعتگران حوزه فرش دستباف روی این حوزه تمرکز ویژهای داشته باشند تا موجبات جذب سرمایه برای این صنعت فراهم شود و با ارائه امکانات مناسب به تولیدکنندگان، فضای افزایش تولید و کاهش قیمت تمام شده فراهم شود. بیشک این صنعت علاوه بر ارزآوری بالا، تاثیر بسیار زیادی در اشتغال خواهد داشت. این در حالی است که یکی از ویژگیهای مثبت فرش دستباف این است که یک دار قالی را میتوان در دور افتادهترین روستاها با کمترین هزینه برپا و تعداد زیادی را مشغول به کار کرد و به راحتی در یک روستا انجام تمامی فرآیند تولید از مواد اولیه تا تولید فرش توسط بومیهای آن منطقه را شاهد بود.
اما در سالهای اخیر با پدیده مهاجرت روستاییان به شهرها این موقعیت تغییراتی داشته است. البته آنچه که موجب نگرانی میشود اشتغال روستاییان در شهرکهای صنعتی نیست چرا که کار در شهرک صنعتی کار در چرخه تولید است بنابراین آنچه موجب نگرانی است مهاجرت روستاییان به شهرها و ایجاد اشتغالهای کاذبی همچون سیگارفروشی، گلفروشی و... است.