فرش دستباف استان قزوین در عرصه تولید دارای مشکلاتی است که باعث بی‌رونقی در تولید و صادرات این هنر-صنعت در استان شده است.
به گزارش گسترش صمت؛ به گفته کارشناسان نبود مدیریت متمرکز در زمینه فرش دستباف، اجرا نشدن مطلوب طرح بیمه بافندگان فرش، تامین نشدن مواد اولیه فرش دستباف و... از جمله مواردی است که در این زمینه وجود دارد.
البته از ابتدای سال ۹۲ تا پایان سال ۹۳ در حدود ۴هزار مترمربع فرش دستباف از قزوین صادر شده است. به همین منظور بری احیای فرش دستباف با نقشه اصیل قزوین و همچنین بهبود وضعیت فرش دستباف تلاش‌های بسیار زیادی انجام شد که از آن جمله می‌توان به احداث خانه فرش و تلاش برای احیای فرش قزوین اشاره کرد.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان قزوین در گفت‌وگو با صمت از برگزاری کمیته بررسی فرش دستباف استان خبر داد و اظهار کرد: هدف از برگزاری این جلسه بررسی مسائل و مشکلات مربوط به بیمه تامین اجتماعی قالیبافان، بررسی مشکلات مربوط به تسهیلات مشاغل خانگی و سود تسهیات بانکی، بررسی مشکلات رکود بازار فرش و بحران اقتصادی موجود و بررسی مشکلات گمرکی فرش دستباف و مشکلات تمدید مجوزهای کسب و کار خانگی در زمینه مالیات مقرر است.
علی‌اکبر کبیری با اشاره به اینکه نبود مدیریت متمرکز در زمینه فرش دستباف یکی از مشکلات اصلی این حوزه است، می‌افزاید: وجود تشکل‌های خصوصی مانند اتحادیه فروشندگان فرش دستباف، خانه فرش، اتحادیه بافندگان فرش دستباف و... باعث شده مدیریت درست در این زمینه وجود نداشته باشد و این صنعت در استان سردرگم باشد.
وی ادامه داد: اگر اداره تمامی امور مربوط به فرش دستباف در سطح استان در اختیار یک مجموعه واحد قرار گیرد، می‌توان از ایجاد بسیاری از مشکلات جلوگیری کرد بنابراین در این زمینه باید همه تشکل‌ها با یک هدف مشترک حرکت کنند.
وی با اشاره به توسعه بومی‌سازی تجارت و صادرات‌محور قرار دادن کالاهای تولیدی استان، اظهار کرد: در این زمینه فرش دستباف ازجمله کالاهایی است که بسیار مورد اهمیت قرار گرفت به گونه‌ای که در سال‌جاری برنامه‌های بلندمدت و کوتاه‌مدتی برای توسعه تولید فرش و ایجاد اشتغال در این زمینه در دستور کار قرار دارد.
کبیری با تاکید بر گلایه تولیدکنندگان فرش دستباف استان در زمینه اجرا نشدن طرح بیمه بافندگان فرش، می‌گوید: در نشستی که با نماینده بیمه تامین اجتماعی در این باره برگزار شد، مشکلات بافندگان فرش دستباف مطرح و تا حدودی این مشکلات برطرف شد. البته در زمینه در اختیار گذاشتن تسهیلات ارزانقیمت با نرخ سود پایین، با مدیران عامل بانک‌ها نیز صحبت‌هایی انجام و قول‌های مساعدی داده شد.
معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت سازمان صنعت، معدن و تجارت استان قزوین ادامه داد: در سال گذشته برای تعدادی از واحدهای متمرکز و غیرمتمرکز به عنوان کارگاه قالیبافی مجوز صادر شد تا با استفاده از این توانمندی موجود در استان با احیای صنعت فرش دستباف و توسعه صادرات آن زمینه اشتغال بیش از ۳هزار و ۳۰۰ نفری که در این زمینه فعالیت می‌کنند را فراهم کنیم تا با آماده‌سازی زیرساخت لازم، تعداد قالیبافان ماهر در استان به دو برابر افزایش پیدا کند.
وی موضوع تسهیل در زمینه فرش دستباف را بسیار با اهمیت دانست و افزود: باید این موضوع را در مرکز ملی فرش مورد پیگیری قرار دهیم. زیرا اگر صادرات رونق پیدا کند علاوه بر تولید و فروش پایدار بیشتر مشکلات فرش دستباف حل شده و زمینه اشتغال پایدار را در استان به وجود خواهد آورد.
مدیریت واحد دراداره قالیبافان
کارشناس اتحادیه بافندگان فرش دستباف قزوین در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه یکی از معضلات موجود در عرصه قالیبافی در حال حاضر استفاده نکردن قالیبافان واقعی از تسهیلات و بیمه تامین اجتماعی است، اظهار کرد: بیشتر کسانی که جزو بافندگان واقعی محسوب می‌شوند از بیمه تامین اجتماعی استفاده نمی‌کنند.
علی بابایی با اشاره به اینکه همه قالیبافان باید با یک مدیریت واحد اداره شوند، می‌افزاید: گرایش بیشتر قالیبافان استان به بافت تابلو فرش، بیش از بافت فرش‌های بزرگ است و همین موضوع باعث زیان دیدن آنها می‌شود.
وی بافت فرش‌های بزرگتر را در سوددهی و تامین مالی قالیبافان تاثیرگذار دانست و اعلام کرد: بافت تابلو فرش آن هم با شرایطی خاص هیچ سودی برای بافنده خانگی در بر نخواهد داشت.
وی پیشنهاد کرد: خانه فرش استان باید وسایل و مواد اولیه بافندگان را تامین کند و در اختیار بافندگان قرار دهد. زیرا خرید جزئی مواد اولیه توسط بافندگان خانگی بیشتر باعث زیان دیدن آنها می‌شود و در نهایت با احتساب هزینه‌ها، تولید یک تابلو فرش، برای بافنده خانگی هیچ سودی نخواهد داشت. فرش دستباف در بین خانوارهای قزوینی به عنوان یک کالای سرمایه‌ای تلقی می‌شود ولی قیمت آن را همواره بازار تعیین کرده است که گاهی باعث زیان تولیدکننده بوده است. البته وضعیت بازار فرش دستباف در استان بسیار نامناسب است و باید برای حل این موضوع چاره‌ای اندیشید.
کمبود بافنده ماهر فرش دستباف در قزوین
رییس انجمن طراحان و نقاشان فرش دستباف استان قزوین در گفت‌وگو با صمت نبود بافندگان ماهر در استان را یکی از مهم‌ترین مشکلات در احیا و تولید فرش اصیل قزوین دانست و اظهار کرد: یکی از مشکلات اساسی ما در بافت فرش دستباف نبود بافنده خوب و ماهر در استان است زیرا بیشتر بافندگان استان برای نقشه‌خوانی و رج‌شماری و امور تخصصی بافت فرش از سواد کافی برخوردار نیستند.
فائزه جواهری افزود: بیشتر بافندگان استان فقط تابلو فرش می‌بافند و توانایی لازم در تولید یک فرش در ابعاد ۹ متر و بیشتر را ندارند و این موضوع یکی از مشکلات اساسی در بافت فرش است. این امر باعث استخدام قالیباف ماهر از استان‌های همجوار شده است. البته برخی تخصص و توان لازم برای بافت فرش‌های بزرگتر را دارند ولی انگیزه و رغبتی ندارند وهنگامی که به آنها پیشنهاد می‌شود، بیشتر آنها با بی‌میلی برخورد می‌کنند.
وی ادامه افزود: بافندگان استان فقط در بافت نقشه‌های قدیمی زنجان و تبریز که ارزانقیمت هستند و مطمئن هستند که به سود دست خواهند یافت، تمایل نشان می‌دهند و حاضر نیستند برای خرید و بافت نقشه‌های جدید که قیمت بیشتری نسبت به نقشه‌های شناخته شده و قدیمی دارند، هزینه کنند. طراحان استان کارشان در حد آموزش است و دنبال کارهای بزرگتر نیستند و در استان بافت تخصصی جوابگو نیست. وی با اشاره به لزوم ایجاد یک نشان (برند) فرش دستباف اصیل قزوین در سطح بازار فرش کشور و جهان افزود: شناساندن نشان(برند) فرش ویژه استان یکی از اقدامات مهم و لازم است که باید در این حوزه اتفاق بیفتد تا فرش قزوین در بازار جای خود را پیدا کند.
تاثیر بی‌سوادی و کم سوادی بر بافت فرش
رییس اتحادیه فرش دستباف شهرستان تاکستان با بیان اینکه بی‌سوادی و کم‌سوادی بیشتر بافندگان فرش دستباف تاثیرهای منفی در تولید فرش دارد، اظهار کرد: برخوردار نبودن از تخصص و مهارت‌های حرفه‌ای بیشتر بافندگان شهرستان تاکستان به علت بی‌سوادی یا کم‌سوادی باعث شده بافندگان نتوانند در تولید فرش‌های جدید و نقشه‌های جدید موفق عمل کنند. بنابراین شناسایی کم‌سوادها و برگزاری دوره‌های سوادآموزی یکی از اقداماتی است که می‌تواند در بهبود وضعیت فرش دستباف استان قزوین کمک شایانی کند. فرزانه روستایی در ادامه می‌گوید: اخطار قطع بیمه تامین اجتماعی بافندگان باید با هماهنگی سازمان صنعت، معدن و تجارت و اتحادیه فرش انجام شود زیرا در بسیاری از موارد، قطع بیمه قالیباف از سوی بیمه تامین اجتماعی، بدون هماهنگی با سازمان صنعت، معدن و تجارت و اتحادیه فرش باعث بروز مشکلات زیادی برای بافندگان شده است. تامین نشدن به موقع مواد اولیه بافندگان فرش از سوی کارفرمایان را یکی دیگر از مشکلات در این زمینه دانسته و می‌افزاید: مشاهده نکردن پیشرفت کار بافنده هنگام بازرسی بیمه باعث اخطار قطع بیمه از سوی تامین اجتماعی شده و باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که در این گونه موارد،هزینه کم‌کاری کارفرما توسط بافنده پرداخت نشود.
راه‌اندازی نمایشگاه‌های فرش دستباف در اماکن تاریخی و گردشگری
رییس خانه فرش استان قزوین با بیان اینکه با احیای فرش دستباف در قزوین می‌توان در زمینه فعال شدن هرچه بیشتر این صنعت در استان کمک کرد، گفت: متاسفانه بیشترین تولید فرش در قزوین در زمینه تابلو فرش است که این جنبه خوبی ندارد. باید در استان شرایطی فراهم شود تا علاوه بر تولید تابلو فرش، بافندگان به تولید فرش در ابعاد بزرگ روی آورند.
حسن دباغ‌ها با اشاره به اینکه تنها فروش نقشه فرش به بافندگان کافی نیست، می‌افزاید: باید در این زمینه نیز تحولات اساسی به وجو آورد زیرا تهیه مواد اولیه مرغوب و در اختیار گذاشتن آن به فرشباف ازجمله مواردی است که در تولید فرش باکیفیت اهمیت دارد.
وی در ادامه از نبود پایانه مستقل برای صادرات فرش دستباف در استان گلایه کرده و می‌گوید: بیشتر فرش‌های تولیدشده در استان به وسیله خریداران سایر استان‌ها از استان خارج می‌شوند و در عمل می‌توان گفت هیچ سودی نصیب تولیدکنندگان اصلی نمی‌شود. علاوه بر این میزان صادرات در این زمینه هم مشخص نمی‌شود.
وی به راه‌اندازی نمایشگاه‌های فرش دستباف در اماکن تاریخی و گردشگری استان اشاره کرده و می‌افزاید: با توجه به اینکه در استان بحث رونق گردشگری مطرح شده، می‌توان با راه‌اندازی نمایشگاه‌های گاه موقت در برخی از اماکن تاریخی مهم در استان؛ فرش دستباف استان را به سایر استان‌ها معرفی و حتی زمینه دریافت سفارش بافت را ایجاد کرد.