به گزارش روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران، صنعت قالی بافی در کرمان سابقه طولانی دارد، چنین به نظر می‌رسد که این هنر قبل از دوران صفویه در این شهر وجود داشته است و در زمان صفویه که اوج کلیه هنرها در ایران است ، فرش هم همانند دیگر هنرها در این دوره بیشتر شکوفا شده است . هنر اسلامی بر طرح ها و نقوش آن تأثیر بسزایی گذارده است ، چنان چه در تاریخ (عالم آرای عباسی) که توسط منشی شاه‌عباس به رشته تحریر درآمده ، به قالی کرمان اشاره شده است.

در زمان اکبرشاه که معاصر شاه‌عباس بود قالی هایی از کرمان به هندوستان حمل می‌گردید بدیهی است نباید تصور کرد این صنعت در کرمان از بین رفته است و متوقف گردیده است
قدیمی‌‌ترین نوع قالی کرمان ، قالی راور است که می‌توان تاریخ بافت آنها را (۱۸۶۶ میلادی یا ۱۲۸۶ هجری) گفت. شهرتی که قالی کرمان در سراسر دنیا از آن برخوردار است بیش از هر چیز مربوط به درهم آمیختن موفقیت آمیز رنگ و طرح آن است.طراحی و نقشه‌کشی قالی کرمان قدمت دیرینه دارد و به جز نامی که از چند تن از نقاشان دهه اخیر منطقه کرمان ، بر جای مانده ، تاریخچه

درستی درباره چگونگی رونق قالی بافی ، طراحی نقشه‌های قالی و چگونگی نام نهادن بر طرحهای منطقه کرمان در دست نیست.همین بس که از دیرباز قالی بافی در کرمان رایج بوده و پس از صنعت شال و ترمه به اوج خود رسیده است و زبانزد خاص و عام گردیده است . زمانی فرش ایران را بنام فرش کرمان می‌شناختند. فرش های نفیس و قدیمی کرمان، هم‌اکنون زینت‌بخش موزه‌های معتبر جهان و ایران می‌باشد . البته در مورد طرح بسیار باید گفت مثلا موسی خانی افشاری که در سیرجان بافته می شود با موسی خانی که در بافت و رابر بافته می شود از نظر طرح ورنگ آمیزی با هم تفاوت دارند و در هر منطقه با یک نام مخصوص به محل بافت نام گذاری شده اند. مثلا گل کاغذی منطقه بافت با کمی تغییر در رابر و جیرفت به گل اسفندقه معروف است . یا طرح درختی زرند که صادراتی است و قالی ریز بافت می باشد ، با درختی منطقه فیض آباد راور فرق می کند .قبل از پیدایش نقشه، فرش ها با نقشه و طرح هایی که بافندگان در ذهن داشتند و سینه به سینه از نیاکان خود فرا گرفته بودند ، بافته می‌شد.

۱-دوره نخست یا عصر ترمه: این دوره همزمان با زوال شال بافی در کرمان است. طراحان قالی در کرمان در موج گسترش قالی بافی، طرح هایی براساس نقشه شالهای کرمان یعنی نگاره‌های بته جقه و کاربردهای گوناگون آن تهیه می‌کردند. کاربرد نام عصر ترمه به خاطرالهام گرفتن از همین شالهای ترمه می‌باشد.

 ۲-عصر بازگشت: این دوره در واقع دوره بازگشت به نقوش سنتی می‌باشد. با پایان یافتن جنگ جهانی اول و تغییر سلیقه بازار در آمریکا، تغییر اساسی در طرحهای کرمان بوجود آمد و نقش و نگاره‌های صفوی مورد تقلید هنرمندان کرمان قرار گرفت. نقشه‌های اسلیمی و گل های شاه عباسی و نقش های قاب قرآنی و ترنج و لچکهای انبوه رایج شد. در اواخر این دوره باز هم بعلت بحران اقتصادی در آمریکا و توقف خریدها و سفارشات، شاهد تمایل طراحان به نقوش قبلی هستیم.

 ۳-عصر گوبلن: وجه تسمیه این دوره بخاطر تأثیر گرفتن نقوش قالی ها از طرحهای فرانسوی بنام گوبلن می‌باشد، در واقع می‌توان گفت طرح های قالی در این دوره اصالت خود را از دست می‌دهند. نقشهای اوبوسن و ساونری که همگی گوبلن خوانده می‌شوند، یکسر از فرانسه می‌رسید و بر دست نقاشان کرمانی باسمه برداری می‌شد و به کارگاه می‌رفت شاید بتوان گفت که در همین دوره‌است که موتیفی به نام گل فرنگ وارد قالی‌های ایران می‌شود.

بطور کلی آنچه موجب شهرت طرحها و نقوش کرمان شده‌است، استفاده از موتیف های بسیار ریز که بصورت گسترده در زمینه قالی پخش شده‌اند و یک طرح پرکار را بوجود آورده‌اند. نکته قابل ذکر دیگر این است که طراحان کرمانی از نقوش گل و برگ و درخت استفاده کرده و می‌کنند. شرکت سهامی فرش کرمان نیز با بیش از ۶۰ سال سابقه از قدیمی‌ترین تولیدکنندگان فرش‌های اصیل کرمان است.

 از جمله طرح‌های معروفی که در کارگاه‌های قالی بافی کرمان بافته می‌شود به طرح‌هایی چون سبزیکار، طرح‌های تصویری و افشان می‌توان اشاره کرد که بهترین طرح‌های سبزیکار اغلب در حوزه قالی بافی راور بافته می‌شود و مهم‌ترین آنها عبارتند از: طرح حافظ، لیلی و مجنون، خیام و منظره. طرح‌های افشان به ویژه افشان شاه‌عباسی که شاید برترین آن‌ها در دوره معاصر، حاصل دست توانای طراحان خاندان شاهرخی بوده‌است و نیز نقوش قاب قرآنی، انواع درختی، گلدانی تلفیقی از دیگر طرح‌های معروف کرمان است و انواع گل فرنگ طرح‌های گوبلنی در اوایل سده سیزدهم هجری شمسی بخش مهمی از طرح‌های منطقه کرمان را به خود اختصاص داد که برگرفته از هنرهای تزئینی غیرایرانی بود و طرح‌های شکارگاه، بازوبندی، خشتی و لوزی خاتم از دیگر طرح‌های این منطقه هستند.

 در مورد طرح های رایج امروزی در کرمان نویسندگان کتاب های مقدمه‌ای بر شناخت قالی ایران و فرش نامه ایران معتقدند که این طرحها عبارتند از: طرح های خوشه انگوری، سبزیکار چمنی، گلدانی و درختی، ستونی ۳۳ پل، برگ چغندری، قاب قرآنی، بته جقه‌ای، لچک ترنج کف ساده و همچنین نقشه‌های گل فرنگ و گوبلن و یا نقشه‌های شکارگاه و افشان، بازوبندی، خشتی. به‌طور کلی قالی‌های کرمان را می‌توان به دو گروه شهری‌باف و عشایری‌باف تقسیم کرد که شهر کرمان مهم‌ترین مرکز عرضه قالی‌های شهری باف و سیرجان مهم‌ترین مرکز عرضه فرش‌های عشایری هستند.

از جمله طراحان معروف کرمان،:استاد محسن خان شاهرخي

نسل بزرگ نقاشان كرمان با محسن خان آغاز مي شود كه به سال 1248 هجري قمري به جهان آمد و هشتاد سال بزيست و در سال 1330 هجري قمري روي در نقاب خاك كشيد . محسن خان كه تا سال 1315 هجري قمري در كار نقاشي و مينياتوري و قلمدان سرآمد بود در اين سال يكي از نخستين نقشه هاي قالي كرمان را پديد آورد و تا آستانه مرگ قلم از كف ننهاد .

 استاد حسن خان شاهرخي

حسن خان پسر محسن خان شاهرخي و شاگرد وي بود كه در سال 1329 خورشيدي به سن 82 سالگي در گذشت ، بعنوان معلم و استاد دوم نقاشان قالي كرمان است كه بيش از هزار نقش قالي ابداع كرد كه بدبختانه بيش از 50 نقش از وي باقي نمانده است .

 استاد احمد خان شاهرخي

وي بعنوان يكي از طراحان برجسته فرش كرمان مي باشد و طرح معروفي بنام محرابي كه با گل هاي رنگارنگ چند پر طراحي شده است ، كار وي مي باشد استاد هاشم خان شاهرخي پس از احمد خان ، هاشم خان شاهرخي روي طرحهاي فرش كار كرد .

 شاهرخي دوم

استاد محمدعلي شاهرخي ، حسين خان شاهرخي و عشرت شاهرخي و حسن خان بعنوان طراحان فرش ادامه دهنده راه محسن خان شاهرخي مي باشند . زمان خان ميرحسيني برجسته ترين شاگرد حسن خان ، زمان خان ميرحسيني است كه در سال 1304 خورشيدي در پنجاه سالگي جهان را بدرود گفت .