به گزارش روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران، سوابق تاریخی فرش دستباف کاشمر شروع تاریخ قالی بافی جدید در این شهر به سال های قبل از ۱۳۰۰ ه‍.ش بازمی‌گردد. اگر چه برای بعضی از تعابیر و روایات موجود، نمی‌توان گواه و مصداق مستندی ارائه نمود، شروع دوره بافت و بافندگی حاضر در کاشمر را باید در سال های ۱۲۶۰ تا ۱۲۸۰ ه‍.ش جستجو نمود. محمد کرمانی، اولین استادکار قالی بافی در منطقه کاشمر بود.

شروع و گسترش قالی بافی در کاشمر در سالهای ۱۲۶۰ تا ۱۲۸۰ ه‍.ش از روستای فروتقه آغاز گردید. قالی کاشمر سیسیل ادواردز نیز به این نکته اشاره دارد. وی در کتاب قالی ایران به قالی های زمخت و درشتی که با طرح‌های نازیبا در سال‌های ۳۶–۱۹۳۵ در کاشمر بافته می‌شد، اشاره نموده است. مهم تر از آن گره جفتی را که هم‌اکنون نیز کاربرد آن متداول است، چند دوره قالی بافی وجود دارد:

شروع قالی بافی تا سال ۱۳۴۰ بخش نخست این دوران پنج گانه، از زمان شکل‌گیری قالی بافی تا سال ۱۳۴۰ را شامل می‌شود. با وجود عرضه وسیع قالی، این دوره را می‌توان دوران خاموشی و سکوت فرشبافی کاشمر نامید. در این دوران افرادی همچون عزیزالله خانی، احمد ترک، محمد حسین وزان، علی ابراهیمی، علی سیاح، حاج عباس گلستانی، غفاری و … در تولید فرش های مرغوب کاشمر اهتمام ویژه ای داشتند و با وجود ویژگی‌های خاص تولیداتشان، به دلیل سهم ناچیز آن‌ها در مقابل تعداد بی شمار قالیهای نامرغوب کاشمر، نمی‌توانستند درتغییر شیوه‌های بافت و تولید قالی مرغوب، مؤثر واقع شوند.

شروع قالی بافی تا دهه ی 40 : عمده‌ترین مشخصات فرش در این دوران کاربرد رنگ‌های مناسب گیاهی، استفاده از شیوه‌های چند چین یک پود، جفتی بافی و از همه مهمتر عدم تنوع طرح‌هاست. دو طرح بنام و شناخته شده سال‌های قبل از ۴۰، طرح‌های حسن قاضی و زرین کلک است.

در این دوران افرادی همچون عزیزالله خانی، احمد ترک، محمد حسین وزان، علی ابراهیمی، علی سیاح، حاج عباس گلستانی، غفاری و … در تولید فرشهای مرغوب کاشمر اهتمام ویژه ای داشتند و با وجود ویژگی‌های خاص تولیداتشان، به دلیل سهم ناچیز آن‌ها در مقابل تعداد بی شمار قالیهای نامرغوب کاشمر، نمی‌توانستند درتغییر شیوه‌های بافت و تولید قالی مرغوب، مؤثر واقع شوند. 

رنگ‌های مناسب گیاهی، استفاده از شیوه‌های چند چین یک پود، جفتی بافی و از همه مهم تر عدم تنوع طرح‌هاست. دو طرح بنام و شناخته شده سال‌های قبل از ۴۰، طرح‌های حسن قاضی و زرین کلک است که عمدتاً در نواحی تربت حیدریه و روستاهای ما بین تربت و کاشمر بافته می‌شدند، در مناطق بسیاری از جمله کاشمر نفوذ یافتند.

سال ۱۳۴۰ را می‌توان سال تحول، جنبش و نوآوری برای قالی کاشمر برشمرد. ورود استاد علیپور، دگرگونی عظیمی در قالی بافی استان خراسان، به ویژه کاشمر روی داد. وی پس از اقامت چهار ساله خود در کاشمر تأثیر عمیقی در قالی بافی این منطقه برجای گذاشت. نوآوری و تحول در طرح‌ها، در کنار بالا بردن رجشمار فرش ها تا حدود ۳۵ و ۴۰ رج، از خصوصیات بارز این دوران است. عرضه لوح زیرخاکی که در خراسان به ویژه کاشمر به طرح کاسه و کوزه معروف است، با استفاده از برخی موتیف‌ها و گل های رایج در طرح‌های تبریزی، بدعتی بود که باعث رونق قالیبافی کاشمر شد.

از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ با وجود بازار خوب و مناسب قالیهای کاشان، به ویژه در بخش صادرات، بافندگان کاشمری نتواستند چندان موفقیتی در عرضه و فروش قالی های سبک کاشان کسب نمایند. شاید کیفیت پایین بافته‌های کاشمر که مطابق با کیفیت واقعی قالی اصیل کاشان نبود، عامل عدم کسب این موفقیت باشد. استفاده از کرک به جای پشم برای پرز فرش از اهم ویژگی‌های قالیهای این دوره ده ساله می‌باشد.

در حال حاضر استفاده از رنگ‌های گیاهی به‌طور محدود توسط تولیدکنندگان جزء انجام می‌گیرد، ولی تعداد آن‌ها بسیار ناچیز است و نمی‌توان بر آن‌ها تأکید نمود. نوع رنگ لاکی مورد استفاده در قالیهای کاشمر را می‌توان یکی از وجوه تمایز و شاید هم تشخیص بافته‌های این ناحیه قلمداد نمود. این نوع رنگ لاکی که در مناطق دیگر به لاکی گلخاری شهرت دارد.

کشورهای کانادا، آمریکا و سایر کشورهای اروپایی را ازجمله متقاضیان خرید فرش باکیفیت کاشمر بوده اند فرش كاشمر به ثبت جهانی رسیده است امید رونق در این صنعت دوچندان گردد.