طراحی سایت
شنبه 25 اردیبهشت 1400
EN

اخبار

درخت نقشی بر فرش/ رویی بر عرش

درخت نقشی بر فرش/ رویی بر عرش
طرح و نقش درختی یکی از معروف ترین طرح‌های ایرانی است که بیشترین کاربرد را در هنر و صنعت قالی بافی به ویژه فرش دستباف دارد.

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران، نماد درخت يكي از قديمي ترين نقوشي است كه مورد توجه بشر قرار گرفته و آن را در آثار هنري خويش به كار برده است . اين نماد كه بيشتر آن را به عنوان درخت مقدس و يا درخت زندگي مي ستودند ، از 3500 سال قبل از ميلاد در نواحي بين النهرين و پس از آن ايران مورد توجه بوده است .

حضور اين نماد كه با اشكال مختلف به كار گرفته مي شده است ، تا پس از ظهور اسلام نيز همچنين در آثار هنري به چشم مي خورد ، اما اين بار نه به عنوان درخت زندگي و از ديدگاه اساطيري ، بلكه در نقش آفريده با بركت خداوند ، تسبيح كننده ذات اقدس الهي و نشاني از بهشت موعود است.

اساس طراحی فرش ایرانی را شاخه و برگ تشکیل می‌دهد به همین سبب در طرح‌هایی که موسوم به طرح درختی هستند تلاش بر این است تشابه زیادی که در ارتباط با طبیعت وجود دارد حفظ شود. در بسیاری از طرح‌های درختی ، ترکیب اصلی را درخت و درختچه‌های کوچک و بزرگ تشکیل می‌دهند که در اکثر موارد به شکل انفرادی هستند و در برخی موارد نیز با سایر اجزا ترکیب می‌شوند. از مهمترین طرح و نقش‌های درختی می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد :

طرح درختی جانوری یا حیوان دار، در این طرح و نقش درخت با شاخه‌ها و برگ‌های انبوه به تصویر کشیده می‌شود و محور اصلی به حساب می‌آید. دلیل این که به این طرح جانوری گفته می‌شود این است که در اطراف این طرح ، نقش‌های جانورانی مانند پلنگ ، شیر ، آهو و انواع مرغان دیده می‌شود. عناصر حیوانی که در این نقشه وجود دارند فاقد قرینه هستند و در قرارگیری آنها نظم رعایت نمی‌شود. برخلاف طرح‌های دیگر درختی طرح مذکور قدمت زیادی ندارد و در برخی موارد نیز از این طرح با نام طرح درختی جنگلی نیز یاد می‌شود.

طرح درختی سبزیکار یا آب نما، شاخه‌هایی پر از گل و برگ دارد و توسط این نقش تمامی متن فرش پر می‌شود و کمترین فضای خالی در زمینه فرش باقی نخواهد ماند. گستردگی این طرح آن‌قدر زیاد است که در برخی موارد این نقشه‌ها دارای حاشیه نیستند و در بافت آن‌ها حاشیه دیده نمی‌شود. در برخی از نقشه‌های درختی سبزی کار که در مرکز آن ترنج قرار دارد تصاویری که نشانگر آب و جویبار است در داخل مربع و مستطیل به همراه سایر طرح‌ها استفاده می‌شود که در اصطلاح به آن طرح و نقشه سبزی کاری آب‌نما گفته می‌شود. طرح و نقشه سبزی کار درختی مخصوص منطقه کرمان است و توسط طراحان آن منطقه بکار گرفته می‌شود و مشهورترین آنکه از طرح بسیار زیبا و چشم نوازی برخوردار است به شهر راور کرمان تعلق دارد.

طرح درختی سروی طراحی زیبای این نقش مربوط به طراحان کرمانی و بختیاری است در طرح‌هایی که برای فرش‌های کرمانی کشیده می‌شود یک یا چند درخت سرو یا کاج وجود دارد که در متن یا حاشیه دیده می‌شود. در طرح‌های کشیده شده برای فرش‌های بختیاری نیز این نقش در فضای داخلی قاب‌های لوزی یا چهارگوش دیده می‌شود که بصورت پیوسته و با رنگ‌های جالب و مکرر دیده می‌شود. به یاد داشته باشید که طرح درختی سروی علاوه بر طراحان کرمانی و بختیاری به وسیله سایر طراحان نقشه‌های فرش نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

طرح درختی گلدانی ظرفی که در آن شاخه هاي گل گذاشته می شود، عنصر زیبایی براي طراحی فرش به حساب می آید. در برخی از طرح هاي گلدانی تنها یک گلدان و در برخی دیگر از فرش ها متن فرش با گلدان هاي کوچک و در ردیف هاي موازي پوشیده شده است. از انواع طرح هاي گلدانی می توان به دسته هاي گلدانی ظل السلطان، گلدانی سراسري، گلدانی ختایی، گلدانی یک طرفه، گلدانی حاج خانمی و … اشاره کرد.

طرح و نقش درختی ، درخت نقش محوری و اصیل را دارد. طرح درختی در برخی از مواقع شاخه ، برگ و میوه دارد و در برخی موارد نیز فاقد میوه است. گاهی شاهد حضور درخت در داخل گلدان هستیم و در بعضی طرح‌ها نیز گلدان وجود ندارد. طرح‌هایی که بصورت درختی طراحی می‌شوند در بعضی از مواقع ممکن است که شامل یک درخت باشد و گاهی هم ممکن است که چند درخت در کنار هم قرار بگیرند.

 از درختان و نقشه‌های متداولی که در این طرح مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توانیم به درخت سرو ، درخت کاج ، درخت بید و مجنون و سایر درختانی که گل و میوه و برگ دارند اشاره داشته باشیم هرکدام از درختانی که در طراحی به‌کاربرده می‌شوند بیانگر نمادی خاص است. اگر در طرح ، درخت سرو به‌کاربرده شود نشانگر بلند قامتی و ایستادگی است ، بید مجنون سر در گریبان فرو بردن و مقصود از گردو نیز طول عمر زیاد است.

طرح درختی محرابی در این طرح طاق محرابی وجود دارد و در زیر این طاق محرابی نقشی از درختان مختلف وجود دارد. از مهم‌ترین درختانی که در زیر این طاق محرابی استفاده می‌شود می‌توانیم به درخت کاج ، بید مجنون و سرو اشاره کنیم.

طرح و نقش درختی لچک و ترنج یکی دیگر از طرح‌های درختی است و متن اصلی فرش را در بر می‌گیرد. طرح درختی لچک و ترنج منقش به درختان در اندازه‌ها و ابعاد مختلفی است که در مجاورت طرح‌های دیگر با تزئین متفاوت قرار دارد. این طرح ممکن است در بیرون از کادر لچک و یا ترنج و یا در داخل لچک و یا ترنج قرار بگیرد.

 

خبرنگار آزمایشی امتیاز به خبر :

عکسهای مرتبط

فیلم

ارسال نظرات

نام

ایمیل

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.